कवयित्री शारदा घिमिरे भैलको मुक्तकसङ्ग्रह ‘मुक्तक शारदीय’ १७५ वटा मुक्तकको सङ्कलन हो । यो सङ्ग्रह उहाँको लामो साधनाको परिणाम हो । काव्यात्मकता भरिएका सुन्दर मुक्तकहरूको यस सङ्ग्रहमा मानव–जीवनका प्रेम–प्रणय, दुःखसुख र आरोह–अवरोहका साथै सामाजिक विकृति–विसङ्गति जस्ता विषयहरू पनि प्रकट भएका छन् । अधिकार, कर्तव्य, स्वतन्त्रता, शान्ति, आध्यात्मिकता, मानवता, कर्तव्यनिष्ठा, नैतिक चरित्र, राष्ट्रप्रेम, प्रकृति, श्रद्धा, आशा र विश्वासलाई मुक्तकका विषयवस्तु बनाइएका छन् । यसरी विषयवस्तुको विविधतापूर्ण सौन्दर्य पाइने यस सङ्ग्रहका मुक्तकहरूमा मुक्तककारले मनमा उठेका विचार, भाव र अनुभूतिलाई कुशलताका साथ प्रस्तुत गर्न सक्नुभएको छ । उहाँका मुक्तकहरू गहन र अर्थपूर्ण छन् । मुक्तकहरूमा प्रयुक्त शब्दको संयोजन, भावको गाम्भीर्य र विचारको प्रस्तुतीकरणले उहाँका मुक्तकहरू मिठासपूर्ण बनेका छन् । अधिकांश मुक्तकहरू मुक्तक–सिर्जनाको विधि अनुरूपकै छन् र भावप्रेषणका दृष्टिले शक्तिशाली र मनोरम पनि छन् । भावविस्तार, शब्दप्रयोग र प्रस्तुतिशिल्पको सुन्दर सङ्गम रहेको यस सङ्ग्रहभित्रका मुक्तकहरूमा जीवनका विविधताहरू प्रतिबिम्बित भएकाले विभिन्न मनोपरिकार मन पराउने पाठकका लागि यो मुक्तकसङ्ग्रह रसयुुक्त बनेको छ ।
अक्षयकोषमा दुई लाख रुपियाँ थप
शब्दयात्रा प्रकाशनको अक्षयकोषमा लेखक तथा चिकित्सक डा. शालिग्राम शर्माले दुई लाख रुपियाँ थपिदिनुभएको छ । यसअघि उहाँले दुई लाख रुपियाँ अक्षयकोषमा राखिदिनुभएको थियो । रौतहट जिल्लाका प्रतिभाशाली वाङ्मयसेवीलाई शब्दयात्रा प्रकाशनबाट हरेक वर्ष ‘डा. शालिग्राम शर्मा रौतहट प्रतिभा पुरस्कार’ समर्पण गर्ने गरी उहाँले उक्त अक्षयकोष खडा गरिदिनुभएको हो । गत वर्ष त्यो पुरस्कार निबन्धकार माधव काफ्लेमा समर्पण गरिएको थियो । डा. शालिग्राम शर्माका ‘अहर्निश उकालो’ र ‘देहात तापेर आयुर्वेद’ नामक पुस्तक प्रकाशित छन् । उहाँ अर्को पुस्तकको तयारी पनि गर्दै हुनुहुन्छ । अक्षयकोषमा रकम थपिदिनुभएकोमा शब्दयात्रा प्रकाशन उहाँप्रति हार्दिक आभार व्यक्त गर्दछ ।
२१५. उनैको सम्झनामा
काव्यकार सावित्री जङ्गम थापाले आफ्ना पति समाजसेवी तथा राजनीतिकर्मी भोलामानसिंह थापाको देहावसान भएपछि प्रस्तुत स्मृतिकाव्य ‘उनैको सम्झनामा’ लेख्नुभएको हो । यस काव्यमा मङ्गलाचरणबाहेक ७ चरण छन् । यस काव्यमा मङ्गलाचरणमा १०, पहिलो चरणमा ३१, दोस्रो चरणमा ३४, तेस्रो चरणमा ४७, चौथो चरणमा ४४, पाँचौँ चरणमा ३७, छैटौँ चरणमा ३९ र सातौँ चरणमा ३७ गरी जम्मा २७९ श्लोक छन् । दिवङ्गत पतिको स्मृतिमा पत्नीबाट लेखिएको स्मृतिकाव्यका रूपमा नेपाली साहित्यमा यो काव्य पनि अब अभिलेखबद्ध हुने भएको छ ।
२१४. अग्रजले कोरेको गोरेटोमा हिँड्दा
निबन्धकार गायत्रीकुमार चापागाईको संस्मरणात्मक र समीक्षात्मक निबन्धसङ्ग्रह ‘अग्रजले कोरेको गोरेटोमा हिँड्दा’ २८ वटा निबन्ध भएको उहाँको एघाह्रौँ कृति हो । यस कृतिमा उहाँको गद्यलेखनमा पाइने सिर्जनात्मक सामर्थ्य राम्ररी प्रकट भएको छ । यसभित्रका उहाँका निबन्धहरू मौलिक र गम्भीर छन् तथा बौद्धिकता र तार्किकताले भरिएका छन् । यस कृतिमा विभिन्न साहित्यकारका मौलिकता र मुख्य विशेषताको परिचय गराइएको छ । पाठकले यस कृतिमा समीक्षा, समालोचना, संस्मरण र नियात्राको एकैसाथ रसास्वादन गर्न पाउँछन् । कृतिकारका अनुभव र अनुभूति, श्रम र साधना, रुचि र समर्पण, विद्वत्ता र मौलिकता, ज्ञान र गरिमा यस कृतिमा प्रकट भएका छन् । अनुसन्धान र विश्लेषण गर्दाको उहाँको मिठासपूर्ण प्रस्तुतिले कृतिलाई रोचक बनाएको छ । कृतिकारको साहित्यिक लगनशीलताको यो बलियो उदाहरण हो ।
२१३. कथाकुथुङ्ग्री
रामकुमार पाँडेको ‘कथाकुथुङ्ग्री’ नामक कथासङ्ग्रहमा ६३ वटा छोटा कथाहरू सङ्कलित छन् । यसभित्रका अधिकांश कथाहरू विशेषतः किशोर वयका विद्यार्थीका लागि उपयुक्त छन् र त्यसभन्दा बढी उमेरका पाठकलाई पनि उपयोगी छन् । हरेक कथा सन्देशमूलक छन् । जीवन–जगत् र मानवीय चरित्रलाई बुझाउन सहयोगी छन् । मानवमा सच्चरित्रता, नैतिकता, कर्तव्यपरायणता, उदारता, आत्मिकता र आध्यात्मिकताका भावहरू जगाउन र बढाउन यी कथाहरूले मनोवैज्ञानिक भूमिका खेल्छन् । त्यसैले यी कथाहरू नेपालीभाषी हरेक पाठकका लागि उपयोगी छन् ।
षडानन्द संस्कृत गुरुकुलमलाई सम्मान गरिने
शब्दयात्रा प्रकाशनले २०८० सालको शब्दयात्रा होमतोत्र शिक्षा सम्मान नेपालकै पहिलो सामुदायिक शिक्षालयका संस्थापक आबाल ब्रह्मचारी षडानन्द अधिकारीको स्मृति र सम्मानस्वरूप उहाँको नाउँबाट उहाँकै जन्मभूमि तथा कर्मभूमिमा संस्थापित र सञ्चालित षडानन्द संस्कृत गुरुकुलम् (दिङला, भोजपुर) मा समर्पण गर्ने भएको छ । वटुकहरूमा आध्यात्मिक चेतना, आत्मानुशासन, नैतिक चरित्र, कर्तव्यपरायणता र मानवीय भावनाको शिक्षा दिन सफल भएकोमा उक्त गुरुकुललाई सम्मान गर्ने निर्णय गरिएको हो । शब्दयात्रा प्रकाशनबाट हरेक वर्ष समर्पण गरिने यस सम्मानको आर्थिक व्यवस्थापन रमेश पौड्यालले गर्नुभएको हो । शारदा घिमिरे भैल संयोजक तथा गीता अधिकारी र कालिका त्रिपाठी पन्त सदस्य रहने गरी शब्दयात्रा प्रकाशनले गठन गरेको सम्मान्य व्यक्तित्व चयन समितिले षडानन्द संस्कृत गुरुकुलमलाई सम्मान गर्ने निर्णय गरेको हो । यो सम्मान ग्रहण गर्न स्वीकृति दिएकोमा षडानन्द संस्कृत गुरुकुलमप्रति शब्दयात्रा प्रकाशन हार्दिक आभार व्यक्त गर्दछ ।
वैशाखमा पाँच पुस्तक छापिए
शब्दयात्रा प्रकाशनबाट २०८० सालको वैशाख महिनामा ५ वटा पुस्तक छापिएका छन् — (१) चौध भुवन (कथासङ्ग्रह) — सपूत कार्की, (२) एक दिन (बालगीतिनाटक) — वेदकुमारी न्यौपाने, (३) साथीको माया (बालएकाङ्कीसङ्ग्रह) — वेदकुमारी न्यौपाने, (४) ठुले (लघुकाव्य) — डा. गोपाल पौड्याल ‘मन्डने’, (५) कुसुमाक्षर (कवितासङ्ग्रह) — गायत्रीकुमार चापागाईं ।
२१२. कुसुमाक्षर
गायत्रीकुमार चापागाईंद्वारा लिखित ‘कुसुमाक्षर’ नामक छन्दोबद्ध कवितासङ्ग्रहमा जम्मा ६२ वटा कविता सङ्कलन गरिएको छ । विविध शास्त्रीय छन्द र लयमा लेखिएका यसभित्रका कविताहरूमा जन्मस्थल र राष्ट्रप्रतिको श्रद्धा, नेपालको प्रकृति, संस्कृति, समाज, जाति, सभ्यता र लोकजीवन व्यक्त गर्नुका साथै समानता र स्वतन्त्रताका स्वरहरूलाई पनि कलात्मक बान्की दिएर प्रस्तुत गरिएको छ । कुनै–कुनै कवितामा समाजमा रहेका विकृति र विसङ्गतिप्रति व्यङ्ग्य प्रहार पनि गरिएको छ । यस सङ्ग्रहभित्र १९ वटा नयाँ र ३१ वटा प्रचलित छन्दहरू गरी जम्मा ५० वटा शास्त्रीय छन्दको प्रयोग गरिएको छ । छोटो संरचनाका कविताको बाहुल्य रहेको यो सङ्ग्रह विभिन्न अलङ्कारहरूद्वारा सुसज्जित छ । नेपाली साहित्यको कविता विधाले प्राप्त गरेको यो बहुमूल्य उपहार हो ।
बमकुमारी बुढामगरलाई सम्मान गरिने
शब्दयात्रा प्रकाशनले २०८० सालको शब्दयात्रा हंसराज श्रेष्ठ सामाजिक जागरण सम्मान बमकुमारी बुढामगर (रोल्पा) मा समर्पण गर्ने भएको छ । सामाजिक अभियन्ताका रूपमा आजीवन सक्रिय रही आदिवासी समुदायमा चेतना विस्तार, समग्र नेपाली जनताको उत्थान र प्रगति, मानव–अधिकार, महिला सशक्तीकरण, लोकसंस्कृतिको संरक्षण, लेखन–प्रकाशन, नृवंशविज्ञानसँग सम्बन्धित सङ्ग्रहालय जस्ता कार्यबाट सामाजिक जागरणका क्षेत्रमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नुभएकोमा उहाँमा उक्त सम्मान समर्पण गर्ने निर्णय गरिएको हो । यो सम्मान शब्दयात्रा प्रकाशनबाट हरेक वर्ष समर्पण गरिन्छ । शारदा घिमिरे भैल संयोजक तथा गीता अधिकारी र कालिका त्रिपाठी पन्त सदस्य रहने गरी शब्दयात्रा प्रकाशनले गठन गरेको सम्मान्य व्यक्तित्व चयन समितिले यसको निर्णय गरेको हो । यस सम्मानको आर्थिक व्यवस्थापन आनन्दराज श्रेष्ठले गर्नुभएको छ । यो सम्मान ग्रहण गर्न स्वीकृति दिनुभएकोमा बमकुमारी बुढामगरप्रति शब्दयात्रा प्रकाशन हार्दिक आभार व्यक्त गर्दछ ।
डा. पन्ना थापालाई सम्मान गरिने
शब्दयात्रा प्रकाशनले २०८० सालको शब्दयात्रा रामकृष्ण श्रेष्ठ विज्ञान–प्रविधि सम्मान प्रा. डा. पन्ना थापा (डोल्पा) मा समर्पण गर्ने भएको छ । लामो समयसम्म फार्मेसी विषयमा अध्यापन र औषधि सम्बन्धी अनुसन्धान गर्नुका साथै औषधि उत्पादन र वितरण, प्रविधि विकास र हस्तान्तरण, गुणस्तरको प्रत्याभूति र गुणस्तर नियन्त्रण जस्ता विषयहरू समेटिएका अनुसन्धानात्मक लेखहरू विभिन्न जर्नलहरूमा प्रकाशन गराउनुभएकोमा उहाँमा उक्त सम्मान समर्पण गर्ने निर्णय गरिएको हो । यो सम्मान शब्दयात्रा प्रकाशनबाट हरेक वर्ष समर्पण गरिन्छ । शारदा घिमिरे भैल संयोजक तथा गीता अधिकारी र कालिका त्रिपाठी पन्त सदस्य रहने गरी शब्दयात्रा प्रकाशनले गठन गरेको सम्मान्य व्यक्तित्व चयन समितिले यसको निर्णय गरेको हो । यस सम्मानको आर्थिक व्यवस्थापन रामकृष्ण श्रेष्ठ प्रतिष्ठानले गरेको हो । यो सम्मान ग्रहण गर्न स्वीकृति दिनुभएकोमा प्रा. डा. पन्ना थापाप्रति शब्दयात्रा प्रकाशन हार्दिक आभार व्यक्त गर्दछ ।