हरेक शुक्रबार शब्दयात्रा प्रकाशनको सभाकक्षमा शब्दयात्रा प्रकाशनबाट आयोजना गरिने साप्ताहिक प्रवचन कार्यक्रम ‘कर्मयोद्धासँग शब्दसंवाद’ को सत्रौँ शृङ्खलामा गत २०७४ साल जेठ १९ गते शब्दयात्रा प्रकाशनका जग्गादाता समाजसेवी कृष्णमणि कुइँकेल प्रमुख वक्ताका रूपमा प्रस्तुत हुनुभयो । उहाँले बनेपा नगरपालिका वडा नं. ६ को विकासमा गोसाइँस्थान नैमिषारण्य क्षेत्र विकास समिति, नैमिषारण्य संस्कृत गुरुकुलम्, शब्दयात्रा प्रकाशन, नीलकण्ठेश्वरधाम, शान्ति सेवा आश्रम आदिबाट गरिएको र हुन सक्ने योगदान, एकीकृत वृहत् परियोजना र ती संस्थाहरूसँग आफ्नो आबद्धताको प्रसङ्ग आदिका विषयमा वक्तव्य प्र्रस्तुत गर्नुभएको थियो । कार्यक्रमका संयोजक पदमनाथ ढुङ्गानाले स्वागत गर्नुभएको र महाप्रबन्धक शारदाप्रसाद शर्माले सञ्चालन गर्नुभएको उक्त कार्यक्रमका शब्दयात्रा प्रकाशन र यसका गतिविधिका बारेमा शब्दयात्रा प्रकाशनका अध्यक्ष हरि मञ्जुश्रीले जानकारी गराउनुभएको थियो भने कार्यक्रमको सभापतित्व लेखक पूर्णबहादुर कर्माचार्यले गर्नुभएको थियो ।

उक्त कार्यक्रममा सच्चिदानन्द के. सी., मच्छेश्वर सापकोटा, छविलाल कुइँकेल, तुतुकाजी प्रणामी श्रेष्ठ, शिव बन्जारा, गीता कुइँकेल, ओतबहादुर खड्का, शकुन्तला बन्जारा, सिद्धिबहादुर कर्माचार्य, वासुदेव कुइँकेल, हरिश्चन्द्र घिमिरे, माधवप्रसाद पराजुली, हीरामान लामा, सुदर्शन आचार्य आदिको उपस्थिति रहेको थियो ।

शब्दयात्रा प्रकाशनको नियमित साप्ताहिक कार्यक्रम ‘कर्मयोद्धासँग शब्दसंवाद’ को सोह«ौँ शृङ्खलामा समाजसेवी विष्णुहरि तिमल्सिनाले प्रमुख वक्ताका रूपमा आफ्ना अनुभवहरू प्रस्तुत गर्नुभयो । शब्दयात्रा प्रकाशनको सभाकक्षमा गत २०७४ साल जेठ १२ गते शुक्रबार आयोजित उक्त कार्यक्रम शब्दयात्रा नारी स्रष्टा समाजका सदस्य गीता मञ्जुश्री अधिकारीको सभापतित्व र कार्यक्रमका संयोजक पदमनाथ ढुङ्गानाको उद्घोषणमा सञ्चालन भएको थियो । प्रमुख वक्ताको चिनारी महाप्रबन्धक शारदाप्रसाद शर्माले गराउनुभएको थियो ।
उक्त कार्यक्रममा शब्दयात्रा प्रकाशनका अध्यक्ष हरि मञ्जुश्री, आध्यात्मिक लेखकद्वय ओतबहादुर खड्का र तुतुकाजी प्रणामी श्रेष्ठ, कविद्वय डा. श्याम भट्टराई र सोमकाजी शाक्य, ‘शब्दसञ्चार’ रेडियो कार्यक्रमका सञ्चालक शिव बन्जारा, शब्दयात्रा प्रकाशनका सूचना–प्रविधि अधिकृत इ. रोशन मञ्जुश्री अधिकारी, लेखक सिद्धिबहादुर कर्माचार्य, दण्डपाणि अधिकारी, शकुन्तला बन्जारा, धनमाया खत्री, जयदेश श्रेष्ठ, दीपक तिमल्सिना आदिको उपस्थिति रहेको थियो ।

शब्दयात्रा प्रकाशनले सार्वजनिक गराएका चारवटा पुस्तकहरूको चिनारी गराइदिन मलाई आग्रह गरिएको छ । त्यसैले म त्यही विषयमा केन्द्रित हुन चाहन्छु ।
परिचयका लागि मलाई जिम्मा दिइएको पहिलो पुस्तक ग्रन्थसम्पादक हरि मञ्जुश्रीद्वारा सम्पादित ‘नागा बाबा रमेश गिरि’ नामक स्मृतिग्रन्थ हो । शब्दयात्रा प्रकाशनबाट प्रकाशित यो ७७ औँ पुस्तक हो । डा. चिन्तामणि योगी र मुकुन्दप्रसाद उपाध्याय सल्लाहकार रहनुभएको यस पुस्तकमा उद्धवप्रसाद नेपाल, किशोरकुमार गौतम, कृष्णप्रसाद कोइराला, कृष्णमणि कुइँकेल, गुणबहादुर पाण्डे, जयकृष्ण भण्डारी, डिल्लीप्रसाद कोइराला, देवीप्रसाद नेपाल, डा. बद्रीप्रसाद गौतम, भैरव के. सी. भट्टराई, मुक्ति शर्मा बाबा, मुकुन्दप्रसाद उपाध्याय, योगानन्द गिरि, राधाकृष्ण प्रधान, रामप्रसाद शर्मा तिमल्सिना, राम बाबा, विष्णुहरि तिमल्सिना, शम्भु दाहाल, शारदाप्रसाद शर्मा, शिवलाल पाण्डे, शिवहरि के. सी., सानुकाजी प्रधान, सुदर्शन आचार्य, सुमन खड्का र हरिशरण पाण्डेय गरी २५ जनाले नागा बाबा रमेश गिरिसँग सम्बन्धित रहेर लेखेका लेखहरू रहेका छन् । परिशिष्ट खण्डमा नागा बाबा रमेश गिरि बस्नुभएका नेपालका प्रमुख स्थानहरूको सचित्र वर्णन हरि मञ्जुश्रीले गर्नुभएको छ । पुस्तक जम्मा १२८ पृष्ठको छ ।
‘सम्पादकीय’ मा हरि मञ्जुश्रीले लेख्नुभएको छ — “नागा बाबा रमेश गिरि महाराज को र कस्ता हुनुहुन्थ्यो भन्ने कुरा यस पुस्तकभित्रका संस्मरणहरूले नै बोल्छन् । उहाँको भौतिक स्वरूपसँग मेरो साक्षात्कार हुन नसके पनि उहाँका बारेमा सामग्री सङ्कलन गर्ने काममा लाग्दा उहाँको अलौकिकता, आशीर्वाद र सहयोगको अपूर्व अनुभव मलाई पटक–पटक अविश्वसनीय रूपमा भयो । त्यसबाट यस पुस्तकको प्रकाशन बाबाकै चाहना रहेछ र बाबाको कृपा नपाएको भए यो पुस्तक तयार हुने रहेनछ भन्ने कुरामा म विश्वस्त बनेको छु । सामग्रीहरू सङ्कलन गर्दा मैले अदृश्य रूपमा बाबाबाट पाएको कृपालाई शब्दद्वारा लेखनमा अभिव्यक्त गर्नु मलाई उपयुक्त लागेन । त्यो अनुभवलाई आफैँभित्र जीवन्त राखेर म बाबाप्रति कृतज्ञतापूर्वक दण्डवत मात्र गर्दछु ।” हरि मञ्जुश्रीको यो लेखाइबाट नै यस पुस्तकको महàव झल्किन्छ ।
दोस्रो पुस्तक ‘सत्यनारायण कथामृत’ हो । यस पुस्तकभित्र पूजाविधि पनि जोडिएको छ । यो पुस्तक गुल्मी जिल्लाको रयालेमा १९४३ साल भदौमा जन्मेर २०१५ सालमा दिवङ्गत हुनुभएका रश्मिराज अर्यालले संस्कृत भाषामा लेख्नुभएको सत्यनारायण व्रतकथासम्बन्धी काव्यलाई नेपाली भाषामा उही छन्दमा गरिएको अनुवाद हो । त्यसैले यसलाई काव्यानुवाद भनिएको छ । दुर्गाप्रसाद अर्याल र मुकुन्द शर्मा चालिसेको मन्तव्यसहित प्रकाशित यस पुस्तकले रश्मिराज अर्यालको कीर्ति नेपाली वाङ्मयमा अझ विस्तृत बनेको छ । अनुवाद सबैले बुझ्ने भाषाशैलीमा छ ।
काभ्रे जिल्लाका महाकाव्यकार, नव्यकाव्यकार र लघुकाव्यकारका रूपमा परिचित कविप्रसाद प्याकु¥यालले श्रीधर प्याकु¥याल नाउँबाट तयार पार्नुभएको यो पुस्तक शब्दयात्रा प्रकाशनबाट प्रकाशित ८२ औँ पुस्तक हो । १३६ पृष्ठको यो पुस्तक श्रीधर प्याकु¥यालको दसौँ कृति हो । यसअघि उहाँका अरू पुस्तकहरू पनि शब्दयात्रा प्रकाशनद्वारा प्रकाशित गरिएका थिए । उहाँ शब्दयात्रा लेखक समाज र शब्दयात्रा सम्मान व्यवस्थापक समाजमा आबद्ध हुनुहुन्छ भने उहाँलाई शब्दयात्रा प्रकाशनले नन्दिकेश्वर अधिकारी शोध सम्मानबाट सम्मानित पनि गरिसकेको छ । सरकारी जागिरबाट निवृत्त भएपछि पहिलेको भन्दा गतिशील बनेर साहित्यिक, आध्यात्मिक र सामाजिक कार्यमा सक्रिय जीवन बिताइरहनुभएका श्रीधर प्याकु¥याल उदाहरणीय व्यक्तित्व हुनुहुन्छ । उहाँले संस्कृत भाषामा लिखित ग्रन्थलाई नेपाली भाषाको पद्य विधामा अनुवाद गरेर नेपाली साहित्यलाई ठूलो गुन लगाउनुभएको छ । यस पुस्तकका लागि श्रीधर प्याकु¥याललाई बधाई छ । उहाँबाट यस्तै पुस्तकहरू अरू पनि आउन सकुन् भन्ने कामना गर्दछु ।
तेस्रो पुस्तक ‘यात्रा’ कवितासङ्ग्रह हो । यसका कवि कृष्णहरि मैनाली हुनुहुन्छ । यो उहाँको एघारौँ कृति हो । उहाँ काभ्रे जिल्लाको वाल्टिङमा जन्मेर हाल काठमाडौँको बानेश्वरमा बसोवास गर्नुहुन्छ । श्रीमती निर्मला मैनाली प्रकाशक रहनुभएको यो पुस्तक १०० पृष्ठको छ । ४४ वटा कविताहरू सङ्कलित यस सङ्ग्रहमा प्रा. चूडाराज उप्रेती र डा. कृष्णहरि बरालका मन्तव्य रहेका छन् । प्रा. चूडाराज उप्रेतीका अनुसार व्यक्ति राम्रो भए समाज राम्रो हुन्छ, समाज राम्रो भए देशले सभ्य, व्यवस्थित एवं सुशासनको प्रत्याभूति दिन सक्छ र नै मुलुक समुन्नत र समृद्ध हुन्छ, यसका लागि आफैँले आफूलाई असल बनाउन सक्नुपर्छ भन्ने भाव र इच्छा यस सङ्ग्रहमा सशक्त र सरल ढङ्गबाट सम्प्रेषण गर्न खोजिएको छ । डा. कृष्णहरि बरालका अनुसार जीवनको यथार्थपरक चित्रण गरिएका यस सङ्ग्रहभित्रका कविताहरूले मानिसलाई आफ्नो जीवन सार्थक बनाउन सहयोग पु¥याउनेछन् ।
कृष्णहरि मैनालीले लेख्नुभएका थुप्रै पुस्तकहरू प्रकाशन हुन बाँकी नै छन् । उहाँ काभ्रे जिल्लाका होनहार प्रतिभा हुनुहुन्छ । उहाँको साहित्ययात्राको निरन्तरताका लागि म हार्दिक शुभेच्छा व्यक्त गर्दछु ।
अर्को प्रकाशन ‘काभ्रेली पूर्वप्रहरी कर्मचारी टेलिफोन कोश’ हो । पूर्वप्रहरी निरीक्षक जगन्नाथ गिरी सेवाबाट निवृत्त भएपछि शब्दयात्रा प्रकाशनसँग आबद्ध हुनुभएकाले उहाँले २४ पृष्ठको यो पुस्तिका तयार पार्नुभएको देखिन्छ ।
हरि मञ्जुश्रीले ‘प्रकाशकीय’ मा लेख्नुभएको छ — “आफ्नो पेसाप्रति इमानदार व्यक्तिले आफूजस्तै पेसा अँगाल्ने अन्य व्यक्तिहरूका बारेमा सोधखोज गरेर जानकारी राख्न खोज्नु स्वाभाविकै हो । जगन्नाथ गिरीले पनि त्यसै गर्नुभयो । उहाँले काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा रहेका पूर्वप्रहरी कर्मचारीहरू जुनसुकै गाउँ–सहरमा भए पनि सञ्चार–सम्पर्क हुन सकोस् भनेर पूर्वप्रहरी कर्मचारीहरूको नाम, ठेगाना र दूरभाषाङ्क पत्ता लगाउनुभयो र त्यसलाई पुस्तिकाका रूपमा प्रकाशन गरेर वितरण गर्न शब्दयात्रा प्रकाशनको सहयोग माग्नुभयो । कतिपय व्यक्तिहरू आफू पदनिवृत्त भएपछि त्यही पेसाको बदख्वाइँ गर्छन्, उहाँले चाहिँ आफूजस्तै सेवामा रहेका व्यक्तिहरूलाई समेटी एउटै परिवारको सदस्यजस्तै बन्न सघाउ पु¥याउनुभयो । यो पुस्तिका जगन्नाथ गिरीको ठूलो मिहिनेतको फल हो ।” उहाँको यस कामका लागि उहाँलाई बधाई छ ।
अन्त्यमा, आज सार्वजनिक गरिएका यी चारैवटा पुस्तकहरूले नेपाली साहित्यमा आफ्नै प्रकारको स्थान राख्नेछन् भन्ने विश्वास व्यक्त गर्दछु ।

गरिमामय समारोहको सभापतित्व ग्रहण गर्न शब्दयात्रा प्रकाशनका अध्यक्ष साहित्यकार श्री हरि मञ्जुश्रीले मलाई आग्रह गर्नुभएकोमा म गौरवान्वित भएको महसुस गरेको छु । यसका लागि संस्थाप्रति म हार्दिक आभार व्यक्त गर्दछु ।
म सामाजिक कार्य र साहित्यिक जगत्मा रमाएर सबैले सत्यको मार्ग अवलम्बन गरून् भन्ने चाहनाले आध्यात्मिक र नैतिक जागरणका लागि अग्रसर भई हिँड्ने कोसिस गरिरहेको छु । हरेक व्यक्ति आध्यात्मिक, कर्मयोगी, सदाचारी, निष्ठावान् र राष्ट्रभक्त बनून् भन्ने उद्देश्यलाई पूर्णता दिलाउन कर्तव्यले मलाई सधैँ घचघच्याइरहने गर्दछ । मैले आफ्ना मातापिता र अग्रजहरूबाट यस्तै र यही संस्कारबाट प्रशिक्षित भई प्रेरणा पाइरहेको छु । मेरा ती सबै अग्रजहरूमा श्रद्धासुमन व्यक्त गर्दै उहाँहरूमा नमन गर्दछु । उहाँहरूले विभिन्न व्यक्तिहरूलाई र सामाजिक संस्था–विद्यालयहरू स्थापना गरी तिनीहरूलाई सामाजिक सचेतना र जागरण गर्दै आइरहनुभएको थियो र छ । यस्तैमा समाहित हुँदै र यसैभित्र रमाई म पनि विविध सामाजिक संस्थाहरूमा आबद्ध भएको व्यहोरा यहाँहरूका बीचमा राख्न चाहन्छु । म यसै पुण्यभूमि काभ्रे जिल्लास्थित वाल्टिङ गाउँको रमणीय भूमिमा जन्म लिई आफ्नो स्थायी बासस्थान काठमाडौँको नयाँ बानेश्वरलाई बनाउँदै आइरहेको छु ।
धेरै वर्षअघि साहित्यकार श्री हरि मञ्जुश्रीसँग मेरो सम्पर्क हुन गयो । उहाँले मेरा केही पुस्तकहरूको अक्षराङ्कन, भाषिक शुद्धीकरण र मुद्रणसम्बन्धी कार्यमा सहयोग पु¥याउनुभयो । भेटघाटकै क्रममा उहाँले शब्दयात्रा प्रकाशनसम्बन्धी विषयमा कुरा उठाउनुभएको थियो । तत्पश्चात् यस संस्थाका केही कार्यक्रमहरूमा मैले सहभागी हुने सौभाग्य पाएको थिएँ । यसै क्रममा हामीबीच सामीप्य बढ्दै गयो । यस्तैमा उहाँले शब्दयात्रा प्रकाशनबाट स्थापित सम्मानहरूमध्ये एउटा सम्मानका लागि आर्थिक व्यवस्थापन गरिदिन म र मेरा परिवारबीचमा आग्रह गर्नुभयो । हामीले यसलाई सहर्ष स्वीकार ग¥यौँ । म र उहाँ बसेर सम्मान गरिने विधाको चयन गरी ‘राष्ट्रझङ्कार सम्मान’ नाम स्वीकृत गरियो । उहाँको आग्रह, आफ्नो रुचि र आफ्नो जन्मस्थान भएको जिल्लामा स्थापित संस्था भएकाले यसमा सहभागी हुन पाउँदा आफू गौरवान्वित भएको ठानेको छु । त्यसका लागि मैले शब्दयात्रा प्रकाशनको सम्मानकोषमा राख्नका लागि एक लाख एक हजार रुपियाँ र आजको यस समारोहको लागि थप पन्ध्र हजार रुपियाँ उपलब्ध गराएको व्यहोरा जानकारी गराउन चाहन्छु ।
जनतामा राष्ट्रिय भावनाको प्रवद्र्धन गराउने एवं स्वदेश वा विदेशमा बसी राष्ट्र र राष्ट्रियतासम्बन्धी जागरण पैदा गराई नेपालीको स्वाभिमान र पहिचान बढाउन महàवपूर्ण योगदान गर्ने व्यक्तिहरूलाई हरेक वर्षको जेठ महिनामा यो सम्मान समर्पण गरिने व्यवस्था मिलाइएको व्यहोरा म जानकारी गराउँदछु ।
आज यस सम्मानबाट वरिष्ठ सीमाविद् श्री बुद्धिनारायण श्रेष्ठज्यू सम्मानित हुन लाग्नुभएको छ । उहाँ राष्ट्रको सीमालाई व्यवस्थित गर्न र छिमेकीबाट मिचिएका सीमाहरूका सम्बन्धमा राष्ट्रलाई जानकारी गराउँदै राष्ट्र र जनतालाई सचेत गराउँदै आउनुभएका राष्ट्रवादी व्यक्तित्व हुनुहुन्छ । उहाँको छनोटबाट मैले गरेको सङ्कल्पले पूर्णता पाएको छ । म हर्षित भएको छ । म उहाँलाई हार्दिक–हार्दिक बधाई दिन चाहन्छु र भोलिका दिनमा पनि राष्ट्र र राष्ट्रियताप्रति सजग गराउने कार्यमा यसै गरी अनवरत लागिराख्न प्रेरणा प्राप्त भइरहोस भन्ने कामना गर्दछु । उहाँका साथमा विविध सम्मानहरूबाट सम्मानित हुन लाग्नुभएका सर्जकहरू प्रा. डा. टीकाराम अधिकारीज्यू, सुधा कोइराला न्यौपानेज्यू तथा ज्ञानेन्द्रराज भट्टराईज्यूमा समेत हृदयदेखि नै बधाई प्रकट गर्दछु । यहाँहरूका भोलिका दिनहरू पनि नव–नव निर्माण र सृजनातर्फ बढिरहुन् ।
आजको यस समारोहमा सार्वजनिक गरिने चारवटा पुस्तकहरूमध्ये मेरो कवितासङ्ग्रह ‘यात्रा’ पनि एक हो । यो मेरो एघारौँ कृति हो । यी कृतिहरू रचना गर्न सहयोग पु¥याउने मेरो परिवारका सबै सदस्यहरूमा हार्दिक धन्यवाद ज्ञापन गर्न चाहन्छु । मेरो पुस्तकका साथ सार्वजनिक हुने अन्य कृतिका कृतिकारहरूलाई पनि म हार्दिक बधाई प्रकट गर्दछु ।