सालिक कसको राख्ने ?
नेपालको वाङ्मयिक क्षेत्रका निम्नलिखित चारजना महान् व्यक्तित्वको अर्धकदको सालिक काभ्रे जिल्लामा स्थापना गरिने भएको छ । उहाँहरू नेपालकै अग्रज र सर्वमान्य शब्दसाधकका रूपमा सुपरिचित हुनुहुन्छ ।
१. भाषा–साहित्य क्षेत्रको उन्नयनमा लागेबापत मृत्युवरण गर्नुभएका प्रथम साहित्यिक सहिद कृष्णलाल अधिकारी,
२. लोकतान्त्रिक विचार प्रवाह गर्न पत्रिका प्रकाशन गर्नुभएका प्रथम लोकतान्त्रिक पत्रकार देवीप्रसाद सापकोटा,
३. गीत–सङ्गीत क्षेत्रको प्रवद्र्धनका लागि पहिलोपटक स्वराङ्कन (गीत रेकर्ड) गर्नुभएकी गायिका मेलवादेवी गुरुङ,
४. निजी क्षेत्रबाट पहिलोपटक संस्थागत विद्यालयको स्थापना गर्नुभएका शिक्षासेवी आबाल ब्रह्मचारी षडानन्द अधिकारी

सालिक कहाँ राख्ने ?
शब्दयात्रा प्रकाशन नामक मुनाफा वितरण नगर्ने सामुदायिक संस्थाको स्वामित्वमा काभ्रे जिल्ला बनेपा नगरपालिका वडा नं. ११ मा केही जग्गा रहेको छ । त्यस जग्गालाई ‘कृष्ण–गीता परिसर’ नाम दिइएको छ । त्यो परिसर बनेपा र धुलिखेलको बीचमा पर्ने अग्लो र रमणीय स्थानमा रहेको छ । सालिक त्यहीँ राखिनेछ ।
१. सालिक रहने स्थानकै छेउमा नीलकण्ठेश्वर महादेवको मन्दिर छ । त्यसको उत्तरमा गोसाइँस्थान छ । उत्तर–पूर्वपट्टि रमणीय जङ्गल छ । त्यसभन्दा माथि नैमिषारण्य गुरुकुलम् र नेपालको नैमिषारण्य क्षेत्र छ । दक्षिणपट्टि अरनिको राजमार्ग छ । राजमार्गबाट नैमिषारण्य क्षेत्रसम्म जङ्गलको बीचबाट जान सिँढीहरू बन्ने क्रममा छ । त्यस स्थानको एक–एक किलोमिटर दूरीमा काठमाडौँ विश्वविद्यालय र धुलिखेल अस्पताल छन् ।
२. सालिक रहने स्थान अत्यन्त आकर्षक र मनोरम छ । जग्गासम्म नै सवारी साधन पुग्छ ।

सालिक किन राख्ने ?
नेपालकै महान् व्यक्तित्वका सालिकहरू एकै ठाउँमा राख्ता त्यसबाट काभ्रे जिल्लाले र काभ्रे जिल्लाका बासिन्दाले प्रशस्तै लाभ लिन पाउनेछन् ।
१. भाषा–साहित्य, पत्रकारिता–आमसञ्चार, गीत–सङ्गीत र शिक्षा–शिक्षण क्षेत्रसँग सम्बन्धित र ती विधालाई माया र सम्मान गर्ने व्यक्तिहरूका लागि काभ्रे जिल्ला आकर्षक गन्तव्य बन्नेछ ।
२. शैक्षिक, साहित्यिक, साङ्गीतिक र पत्रकारिता क्षेत्रका गतिविधिहरू बढ्नेछन् ।
३. चार विधाका शीर्ष व्यक्तित्वका चार सालिक एकै ठाउँमा राखेको पहिलो जिल्लाका रूपमा काभ्रे जिल्लाको नाउँ रहनेछ ।
४. इतिहासको संरक्षण गर्ने, योगदानको कदर गर्ने, सबैलाई सम्मान गर्ने र सकारात्मक सन्देश प्रवाह गर्ने जिल्लाका रूपमा काभ्रे जिल्लाको नाउँ आउनेछ ।
५. काभे्र जिल्लाको ख्याति र गौरव बढ्ने हुनाले आन्तरिक र बाह्य पर्यटकको वृद्धि भई व्यापार–व्यवसाय बढ्नेछ ।

सालिक कहिले राख्ने ?
२०७४ सालभित्र सालिकको अनावरण गरिनेछ । त्यस बखत विशेष कार्यक्रमको आयोजना गरिनेछ ।
१. भाषा–साहित्य, पत्रकारिता–आमसञ्चार, गीत–सङ्गीत र शिक्षा–शिक्षण क्षेत्रमा योगदान गरेका राष्ट्रकै मूद्र्धन्य व्यक्तित्वहरूलाई समुपस्थित गराइनेछ ।
२. चारैजना शब्दसाधकको जीवनी र योगदानका साथै सालिक निर्माण तथा स्थापना गर्नमा सहयोग गर्ने व्यक्ति वा संस्थाहरूको नाम, ठेगाना र सहयोगको स्वरूप (नगद, जिन्सी वा अन्य) आदिको उल्लेख भएको पुस्तक प्रकाशन गरी निःशुल्क वितरण गरिनेछ ।
३. जतिसुकै रकम सहयोग गरे पनि र जुनसुकै सामग्री सहयोग गरे पनि पुस्तकमा नाउँ र सहयोगको विवरण उल्लेख गरिनेछ ।

शिलापत्रमा के–के राख्ने ?
हरेक सालिकको तल शिलापत्र राखिनेछ ।
१. शिलापत्रमा सम्बन्धित शब्दसाधकको सङ्क्षिप्त जीवनी र योगदानको विवरण राखिनेछ ।
२. त्यसैको साथमा रहने अर्को शिलापत्रमा रु. ५००१।– भन्दा बढी आर्थिक–भौतिक सहयोग गर्ने दाताको नाम, ठेगाना र सहयोगको विवरण राखिनेछ ।

सहयोग कसरी गर्ने ?
१. रसिद लिई यथाशक्य आर्थिक सहयोग गरेर ।
२. निर्माण–सामग्री र अन्य सहयोग गरेर ।
३. श्रम सहयोग गरेर ।

हार्दिक अनुरोध ः
काभ्रे जिल्लाकै गौरवका रूपमा रहने यो कार्य ऐतिहासिक, चिरस्मरणीय र नमुनालायक कार्य हो । यस कार्यलाई सफल पार्नु आफ्नै कीर्ति राख्नु हो । किनभने यसले हामी सबैलाई गौरवान्वित बनाउनेछ । त्यसैले सालिक निर्माणका लागि आर्थिक, भौतिक, बौद्धिक र श्रम सहयोग गरौँ, अरूलाई पनि सहयोग गर्न प्रेरित गरौँ र कीर्ति राखेर भविष्यको पुस्ताका लागि आदर्श बनौँ ।

शब्दयात्रा प्रकाशन
अक्षरधाम, बनेपा — १०, काभ्रे

शब्दयात्रा प्रकाशनले बनेपाको आफ्नै जग्गा कृष्ण–गीता परिसरमा नेपालको वाङ्मयिक क्षेत्रका चारजना अग्रज व्यक्तित्वको अर्धकदको सालिक स्थापना गर्ने भएको छ ।
शब्दयात्रा प्रकाशनका अध्यक्ष हरि मञ्जुश्रीको अध्यक्षतामा बसेको सञ्चालक समितिको बैठकले भाषा–साहित्य क्षेत्रको उन्नयनमा लागेबापत मृत्युवरण गरेका प्रथम साहित्यिक सहिद कृष्णलाल अधिकारी, लोकतान्त्रिक विचार प्रवाह गर्न पत्रिका प्रकाशन गरेका प्रथम लोकतान्त्रिक पत्रकार देवीप्रसाद सापकोटा, गीत–सङ्गीत क्षेत्रको प्रवद्र्धनका लागि स्वराङ्कन गरेकी प्रथम गायिका मेलवादेवी गुरुङ र निजी क्षेत्रबाट पहिलोपटक संस्थागत विद्यालयको स्थापना गरेका शिक्षासेवी आबाल ब्रह्मचारी षडानन्द अधिकारीको सालिक स्थापना गर्ने निर्णय गरेको हो ।
नेपालका अग्रज शब्दसाधकहरूका रूपमा सुपरिचित त्यस्ता सर्वमान्य व्यक्तित्वहरूको सालिकका साथमा सम्बन्धित शब्दसाधकको सङ्क्षिप्त जीवनी र योगदानको विवरणका साथै आर्थिक सहयोग गर्ने दाताहरूको नाउँ रहेको शिलापत्र राख्ने पनि निर्णय पनि बैठकले गरेको छ ।
यसबाट भाषा–साहित्य, पत्रकारिता–आमसञ्चार, गीत–सङ्गीत र शिक्षा–शिक्षण क्षेत्रसँग सम्बन्धित व्यक्तित्वहरूका लागि काभ्रे जिल्ला आकर्षक पर्यटकीय गन्तव्य बन्ने कुरामा शब्दयात्रा प्रकाशन विश्वस्त बनेको छ ।
काभ्रे जिल्लाकै गौरवका रूपमा रहने यो ऐतिहासिक कार्य सफल पार्नका लागि आ–आफ्ना तर्फबाट आवश्यक सहयोग गरिदिन भाषा–साहित्य, पत्रकारिता–आमसञ्चार, गीत–सङ्गीत र शिक्षा–शिक्षण क्षेत्रलाई माया र सम्मान गर्ने सम्पूर्ण महानुभावहरूलाई शब्दयात्रा प्रकाशनले विनम्र आग्रह गरेको छ ।

शब्दयात्रा प्रकाशनले २०७३ सालको शब्दयात्रा महिला प्रतिभा सम्मानबाट चलचित्र अभिनेत्री लक्ष्मी गिरीलाई सम्मान गरेको छ । गत मङ्सिर २२ गते बुधबार काठमाडौँको अनामनगरमा अवस्थित नेपाल चलचित्र कलाकार सङ्घको सभाकक्षमा आयोजित विशेष समारोहमा प्रमुख अतिथि वरिष्ठ गायक तथा सङ्गीतकार हिरण्य भोजपुरेले अभिवन्दनापत्र र वरिष्ठ गायिका उर्मिला श्रेष्ठले किरीट लगाइदिएर उहाँलाई सम्मान गर्नुभएको थियो । उहाँलाई सम्मानका क्रममा द्रोणप्रसाद श्रेष्ठले नगद ५ हजार रुपियाँ, हरि मञ्जुश्रीले माला तथा पत्रकारद्वय रामचन्द्र हुमागाईं र हरिगोपाल प्रधान तथा लेखकद्वय सकुल थापा र शारदाप्रसाद शर्माले विभिन्न उपहारहरू प्रदान गर्नुभएको थियो ।
उक्त समारोहमा स्वागत मन्तव्य व्यक्त गर्ने क्रममा शब्दयात्रा प्रकाशनका अध्यक्ष हरि मञ्जुश्रीले चलचित्र अभिनेत्री लक्ष्मी गिरीसँग २५ वर्षअघिदेखि सहकार्य गर्दाका संस्मरणहरू कोट्याउँदै उहाँ कलाकार मात्र नभएर सुधा गिरी नामले कविताहरू लेख्ने कवयित्री पनि रहेको जानकारी गराउनुभयो । उहाँकी छोरी मेरिना गिरी ‘सङ्घर्ष’ पनि कवयित्री रहेको जानकारी गराउँदै उहाँले कलाकारिता क्षेत्रले लक्ष्मी गिरीबाट ठूलो योगदान पाएको उल्लेख गर्नुभयो ।
उक्त कार्यक्रममा सम्मानित व्यक्तित्व लक्ष्मी गिरीले नेपाल सरकारले कला क्षेत्रमा दृष्टि पु¥याउन नसकेको अवस्थामा पनि शब्दयात्रा प्रकाशनले आफूलाई गरेको यो सम्मानबाट समग्र कलाकारिता क्षेत्रलाई सम्मान गरेको अनुभूति भएको बताउनुभयो । यो सम्मानले आफ्नो आत्मबल झन् बढेको बताउँदै उहाँले ‘लेकाली’ लाई पुनर्जीवन दिन हिरण्य भोजपुरे र उर्मिला श्रेष्ठलाई आग्रह पनि गर्नुभयो । उहाँ बोल्दाबोल्दै अत्यन्त भावुक हुनुभएको थियो । भावनामा बगेर केही समय उहाँको गला नै अवरुद्ध भएको थियो ।
स्मरणीय छ — शब्दयात्रा प्रकाशनले यसै वर्षदेखि कला क्षेत्रका महिलालाई हरेक वर्ष समर्पण गर्ने गरी शब्दयात्रा महिला प्रतिभा सम्मानको संस्थापन गरेको हो । यस सम्मानको आर्थिक व्यवस्थापन क्यान्सरबाट दिवङ्गत भएकी आफ्नी अर्धाङ्गिनी मनका श्रेष्ठको स्मृतिमा लेखक तथा पूर्वप्रशासक द्रोणप्रसाद श्रेष्ठले गर्नुभएको हो ।

— शारदाप्रसाद शर्मा

आज सार्वजनिक गरिएका दुई पुस्तकका बारेमा चिनारी गराइदिन मलाई आग्रह गरिएको छ । त्यसैले म त्यही विषयमा केन्द्रित हुन चाहन्छु । आज सार्वजनिक गरिएका कुृतिका कृतिकारद्वय भोजपुर जिल्लामा जन्मेका प्रतिभा हुनुहुन्छ । दुवैजनाको कृति काभ्रे जिल्लामा रहेको संस्थाबाट प्रकाशित भई काभ्रे जिल्लामै सार्वजनिक हुनु खुसीको कुरा हो ।
परिचयका लागि मलाई जिम्मा दिइएको पहिलो पुस्तक मीरा पौड्यालद्वारा लिखित ‘अग्निजल’ नामक कवितासङ्ग्रह हो । शब्दयात्रा प्रकाशनबाट प्रकाशित यो ७४ औँ पुस्तक हो । यस पुस्तकमा १२३ वटा गद्यकविताहरू राखिएका छन् । यसमा मोहन दुवाल, डा. श्याम भट्टराई, शारदाप्रसाद शर्मा, भवानी पाण्डे र रामसुन्दर देउजाका गहकिला मन्तव्यहरू राखिएका छन् । प्रकाशन हुनुभन्दा पहिले नै अन्तर्विमर्श गरी प्रकाशनमा आएकाले यो खँदिलो कृति बनेको छ । यसमा सङ्ग्रहित कविताहरूमा व्यङ्ग्यात्मक हाँसो, अन्तर्मनको पीडा, यौनको मादकता, देशप्रतिको चित्तदुखाइ आदि मिश्रित रूपमा अग्निजलको कारकका रूपमा देखापरेका छन् । जम्मा १६८ पृष्ठको यस सङ्ग्रहको मूल्य २५० रुपियाँ राखिएको छ । मीरा पौड्यालको यो पहिलो पुस्तकका लागि उहाँलाई हार्दिक बधाई ज्ञापन गर्दै उहाँबाट यस्ता कृतिहरू अरू पनि जन्मिनेछन् भन्ने आशा व्यक्त गर्दछु ।
दोस्रो पुस्तक द्रोणप्रसाद श्रेष्ठ ‘मुन्डाघरे’ को ‘रचनापछिका विवेचना’ होे । यो उहाँको चौथो र उहाँद्वारा सम्पादित दोस्रो कृति हो । २०७० चैत २७ गते द्रोणप्रसाद श्रेष्ठका दुई पुस्तक ‘मेरा पिता र म’ तथा ‘चण्डिप्रसाद परिक्रमा’ को सार्वजनिकीकरण प्रज्ञाभवन कमलादीमा गरिएको थियो । कार्यक्रममा पुस्तकहरूका बारेमा अतिथिहरू, सभापति र अन्य महानुभावले आ–आफ्ना मन्तव्य प्रस्तुत गर्नुभएको थियो । वक्ताहरूबाट प्रस्तुत मन्तव्यहरू मुभीमा कैद गरिएका थिए । मुभीमा भएका मन्तव्यहरूलाई सुमन खड्काको सहयोगमा कागजमा उतारियो, कम्प्युटर टाइप गराइयो र भाषिक शुद्धीकरण गरियो । ती मन्तव्यहरू पाठकका लागि ज्ञानवद्र्धक र नौलो खुराक हुने भएकाले पुस्तकका रूपमा प्रकाशनमा ल्याइएको हो । पुस्तकलाई दुई भागमा विभाजन गरी एक भागमा मन्तव्य र अर्को भागमा समारोहमा खिचिएका फोटाहरू समावेश गरिएको छ । जम्मा ८८ पृष्ठको यस पुस्तकको मूल्य १५०।– रुपियाँ राखिएको छ । यस्तो नौलो प्रस्तुतिका लागि सम्पादकज्यूलाई हार्दिक बधाई छ ।
आज सार्वजनिक गरिएका यी दुवै पुस्तकले आ–आफ्नै प्रकारको स्थान राख्नेछन् भन्ने विश्वास व्यक्त गर्दछु । (परिचयात्मक मन्तव्यबाट)

— रामचन्द्र हुमागाईं

शब्दयात्रा प्रकाशन विगत पाँच वर्षअघिदेखि काभ्रे जिल्लालाई केन्द्रभूमि बनाएर विभिन्न राष्ट्रिय गतिविधिहरू गरिरहेको छ । यस संस्थाले (क) सुमन खड्काको सम्पादनमा ‘नेपालभूमि’ विचारप्रधान राष्ट्रिय साप्ताहिक पत्रिकाको प्रकाशन र रश्मि मञ्जुश्री अधिकारीको सम्पादनमा प्रकाशित ‘अक्षरधाम’ साहित्यिक पत्रिकाको व्यवस्थापन गरिरहेको छ । सामाजिक उत्तरदायित्वको निर्वाह गर्दै ‘नेपालभूमि’ र ‘अक्षरधाम’ का हरेक अङ्क ५००÷५०० प्रति निःशुल्क वितरण गर्ने गरिएको छ । (ख) विभिन्न सहयोगीहरूको आर्थिक व्यवस्थापनमा १६ विधाका सम्मानहरूको स्थापना गरेर हरेक वर्ष ३–३ महिनाको फरकमा राष्ट्रिय व्यक्तित्वहरूमा समर्पण गरिरहेको छ । हरेक सम्मानमा ५ हजार रुपियाँ, किरीट, पुस्तक उपहार र अभिवन्दनापत्र समर्पण गरिन्छ । यसपटकदेखि ‘महिला प्रतिभा सम्मान’ थप गरिएको छ । (ग) साहित्यकार, पत्रकार र कलाकारहरूलाई आर्थिक सहयोग गर्न अक्षरसेवी सहयोग कोषको स्थापना गरेको छ । आवश्यकताका आधारमा सहयोग वितरण पनि गर्ने गरेको छ । (घ) विभिन्न साहित्यिक कार्यक्रम र शिविरहरूको आयोजना गरेको छ । (ङ) विभिन्न लेखकहरूले लेखेका विभिन्न विधाका ७५ वटा पुस्तकको प्रकाशन गरिसकेको छ । (च) रेडियो एबीसी ८९.८ मेगाहर्जबाट ‘शब्दसञ्चार’ नामक साप्ताहिक रेडियो कार्यक्रम हरेक बुधबार बेलुका ७ देखि ७ः३० बजेसम्म प्रसारण गर्ने गरेको छ । (छ) शब्दयात्रा घुम्ती पुस्तक पसलको सञ्चालन गरेको छ । (ज) विभिन्न पुस्तकालयलाई पुस्तकहरू निःशुल्क उपलब्ध गराएको छ । कारागारका कैदी–बन्दीहरूमा नैतिक र आध्यात्मिक चेतनाको जागरण गराउन तिनीहरूमा आध्यात्मिक पुस्तकहरू वितरण गरेको छ । (झ) संस्थाका हरेक गतिविधिहरूका विषयमा र संस्थासँग सम्बन्धित लेखक–पत्रकारहरूका विषयमा जानकारी गराउन www.sypublication.com.np नामक वेभसाइट सञ्चालन गरिरहेको छ । त्यही वेभसाइटमा लेखकहरूको छुट्टाछुट्टै पनि राख्न थालिएको छ । यसले संसारभरि सूचना पु¥याउन सकिने भएको छ र लेखकको प्रतिभालाई अन्तर्राष्ट्रियकरण गर्न थालिएको छ ।
अब यो संस्था यी सबै कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिँदै यस्ता सबै कार्यक्रमलाई एकीकृत रूपमा सञ्चालन गर्न काभ्रे जिल्लामा पुस्तकालय, सङ्ग्रहालय, वाङ्मयसेवीहरूका लागि विशेष अतिथिशाला आदिसहितको ‘शब्दयात्रा बहुआयामिक अनुसन्धान प्रतिष्ठान’ निर्माण गर्न अग्रसर भएको छ । त्यसका लागि समाजसेवी कृष्णमणि कुइँकेलले यस संस्थालाई बनेपा नगरपालिका वडा नं. ११ मा रहेको केही जग्गा दान दिनुभएको छ । कार्यालय सचालनका लागि काठमाडौँ विश्वविद्यालय, त्रिरत्न रन्जितकार, बुद्ध मानन्धर आदिबाट केही भौतिक सहयोग प्राप्त भएको छ ।
यस संस्थाबाट हरेक वर्षको जेठ, भदौ, मङ्सिर र फागुन महिनामा ४–४ विधाका सम्मान समर्पण गरिन्छन् । तिनमा सकुल थापाद्वारा आफ्नी आमा शारदा थापाको स्मृतिमा व्यवस्थापित शब्दयात्रा अनुसन्धान सम्मान अनुसन्धाता प्रा. डा. त्रिरत्न मानन्धरलाई, हरिगोपाल प्रधानद्वारा व्यवस्थापित शब्दयात्रा समालोचना सम्मान समालोचक प्रा. डा. गार्गी शर्मालाई, कविप्रसाद प्याकु¥यालद्वारा व्यवस्थापित शब्दयात्रा कविता–काव्य सम्मान काव्यकार रमेश खकुरेललाई र गोपाल पराजुलीद्वारा व्यवस्थापित शब्दयात्रा बालसाहित्य सम्मान देवीप्रसाद वनवासीलाई समर्पण गरिँदैछ । सम्मानित प्रतिभाहरूको चयन काठमाडौँ विश्वविद्यालयसँग आबद्ध डा. पुरुषोत्तम खरेल, डा. सरस्वती आचार्य, सुरेन्द्र के. सी. र शिवनाथ मैनाली सम्मिलित समितिले गरेको हो ।
कवयित्री मीरा पौड्यालद्वारा लिखित ‘अग्निजल’ कवितासङ्ग्रह र द्रोणप्रसाद श्रेष्ठद्वारा सम्पादित ‘रचनापछिका विवेचना’ लाई पनि सार्वजनिक गरिँदैछ । यी दुवै पुस्तक शब्दयात्रा प्रकाशनद्वारा प्रकाशित भएका हुन् । संस्था सञ्चालन गरिएको ६३ महिनाभित्र यस संस्थाले ७५ वटा पुस्तकको प्रकाशन गरेको छ भने त्यसबाहेक हरेक हप्ता नियमित रूपमा ‘नेपालभूमि’ साप्ताहिक पत्रिका र ३ वटा वार्षिक अङ्कको प्रकाशन र ‘अक्षरधाम’ साहित्यिक पत्रिकाको व्यवस्थापन गरिरहेको छ ।
शब्दयात्रा प्रकाशनसँग सम्बन्धित रहेर शब्दयात्रा नारी स्रष्टा समाज, शब्दयात्रा लेखक समाज, शब्दयात्रा सम्मान व्यवस्थापक समाज, शब्दयात्रा पत्रकार समाज, शब्दयात्रा विश्वसम्पर्क समाज, शब्दयात्रा कलाकार समाज, शब्दयात्रा सहयोगी समाज र शब्दयात्रा पाठक समाज सक्रिय रहेका छन् । यी सबै समाजमा आबद्ध महानुभावहरू र उहाँहरूका सिर्जनाहरू विश्वभरि छरिन सकून् भन्ने उद्देश्यले शब्दयात्रा प्रकाशनले हरेक समाजका सदस्यहरू र तिनका सिर्जनाहरू रहने छुट्टाछुट्टै ब्लगको निर्माण गराइरहेको छ । यसबाट नेपाली प्रतिभाहरू विश्वका अन्य प्रतिभाहरूसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिन सक्नेछन् र नेपाली प्रतिभाको पनि विश्वव्यापी सन्जाल हुनेछ । नेपाली अक्षरसेवीहरूको हितका लागि आधुनिक प्रविधिको उपयोग गर्ने शब्दयात्रा प्रकाशनको यो अभियानमा यहाँहरूको साथ रहने कुरामा हामी विश्वस्त छौँ । (स्वागत मन्तव्यको सम्पादित अंश)

— द्रोणप्रसाद श्रेष्ठ

समारोहको सभापतित्व ग्रहण गरिदिन यस संस्थाका अध्यक्ष हरि मञ्जुश्रीले मलाई आग्रह गर्नुभएको थियो । उहाँको आग्रह स्वीकार गरेकाले सभापतिका रूपमा मलाई वरण गरिएको छ । यसबाट म गौरवान्वित बनेको छु ।
हरि मञ्जुश्री मेरा प्रिय भाइ हुनुहुन्छ । उहाँलाई म धेरै वर्षअघिदेखि चिन्छु । उहाँको क्षमता मलाई अद्भुत लाग्छ । उहाँको परिश्रम देखेर म आश्चर्यचकित हुन्छु । उहाँको योजना सुन्दा म दङ्ग पर्छु । हामी दुवैजना भोजपुर जिल्लामा जन्मेका हौँ । उहाँकै नेतृत्वमा शब्दयात्रा प्रकाशनको स्थापना भएकाले सुरुदेखि नै यसका हरेक गतिविधिसँग म परिचित छु । यस संस्थाका केही कार्यक्रममा म पनि उपस्थित भएको छु । यस संस्थाका सञ्चालकहरू खटेका देख्ता मलाई प्रशंसा गर्न मन लाग्छ । यस संस्थाबाट प्रकाशित ‘नेपालभूमि साप्ताहिक’ मा मेरा पनि केही लेखहरू छापिएका छन् । यो संस्था प्रकाशक बनेर छापिएका थुप्रै पुस्तकहरूको पाठक म पनि हुँ । यस संस्थाले ठूलो उद्देश्य राखेको छ । हामी सबैको सहयोग भयो भने यस संस्थाले राखेको उद्देश्य पूरा हुने कुरामा म विश्वस्त छु । यस संस्थाका अहिलेसम्मका क्रियाकलाप हेर्दा यो संस्था नेपालकै उदाहरणीय सामुदायिक संस्था हुन सक्ला कि भन्ने मलाई आशा लागेको छ ।
शब्दयात्रा प्रकाशनले मुलुकका लागि आफ्नो क्षेत्रबाट राम्रो काम गर्ने शिक्षासेवी, साहित्यकार, पत्रकार, अन्वेषक, इतिहासकार, समालोचक जस्ता महान् व्यक्तिहरूलाई सम्मान गर्ने गरेको सर्वविदितै छ । त्यस्ता सम्मानहरूमध्ये मेरै भाइबुहारी उर्मिला श्रेष्ठले ‘प्रशासनिक महिला प्रतिभा सम्मान’ का लागि आर्थिक व्यवस्थापन गरिदिएकी छन् । मेरा भाइ हिरण्य भोजपुरेबाट पनि यस संस्थाले सहयोग पाइरहेकै छ ।
मलाई पनि हरि मञ्जुश्रीले शब्दयात्रा प्रकाशनको सम्मान कोषमा सहयोग गरिदिन आग्रह गर्नुभएको थियो । मैले सहयोग गर्ने वचन दिएको थिएँ । दुर्भाग्यवश मेरी धर्मपत्नी मनका श्रेष्ठ क्यान्सर रोगका कारण थला परिन् । उनको उपचार सफल हुन सकेन र उनी २०७२ साल माघ १४ गते दिवङ्गत भइन् । अहिले एक वर्ष पुगेकै छैन । उनको जन्म २००३ साल मङ्सिर २८ गते भएको थियो । यो उनको जन्ममहिना हो । उनी धनकुटामा जन्मेकी थिइन् । उनका बुबा चन्द्रलाल श्रेष्ठ गायक, सङ्गीतकार र अभिनेता भएकाले उनी पनि कलाकारिता गर्थिन् । पहिले–पहिले नाटकहरूमा केटीको भूमिका केटाले नै गर्थे । धनकुटामा पनि त्यस्तै थियो । त्यस बेला धनकुटामा खेलाइने नाटकहरूमा पहिलोपटक केटीको भूमिकामा उनैले अभिनय गरेकी थिइन् । उनी त्यस बखत विद्यार्थी थिइन् । नाटककार विजय मल्लले लेखेको ‘कोही किन बर्बाद होस्’ नाटक प्रसिद्ध साहित्यकार तथा संस्कृतिविद् तुलसी दिवसको निर्देशनमा मञ्चन हुँदा ‘मनका श्रेष्ठले अभिनय नगर्ने भए म यो नाटकै देखाउँदिनँ’ भनेर तुलसी दिवसले भनेको कुरा म अझै सम्झिन्छु । उनी प्रभावशाली अभिनय गर्थिन् । उनमा गीत गाउने कला थियो । समाजसेवामा उनको उत्तिकै रुचि थियो । धेरैवटा सामाजिक संस्थाहरूमा उनी बाँधिएकी थिइन् । व्यावहारिक कारणले गर्दा उनले आफूभित्रको कला–प्रतिभा चम्काउन पाइनन् । आखिर उनले मलाई एक्लो बनाएर यो धर्ती छाडिदिइन् ।
उनको निधनपछि मलाई लाग्यो हरि मञ्जुश्रीले सम्मान कोषका लागि मसँग सहायता माग्नुभएकै छ भने किन म आफ्नी धर्मपत्नीको स्मृति र सम्मानमा अलिकति भए पनि केही रकम शब्दयात्रा प्रकाशनलाई नदिऊँ ? त्यसैले मैले १ लाख ११ हजार १ सय ११ रुपियाँ शब्दयात्रा प्रकाशनको सम्मान कोषका लागि प्रदान गर्ने निर्णय गरेको छु । मैले यो कुरा हरि मञ्जुश्रीलाई भनिसकेको छु, अहिले सार्वजनिक गरेको हुँ । मैले प्रदान गर्ने रकम कलाकारिता क्षेत्रका महिला प्रतिभालाई सम्मान गर्नका लागि उपयोग होस् भन्ने आफ्नो चाहना मैले उहाँलाई भनिसकेको छु । संयोगवश अहिले मेरी धर्मपत्नीको जन्ममहिना परेको छ र उनको स्मृतिमा सम्मानका लागि मैले वचनबद्धता व्यक्त गरेको कोषबाट यसै महिनादेखि कलाकारिता क्षेत्रकै महिला प्रतिभालाई सम्मान गर्ने व्यवस्था मिलाइएको छ । यो सम्मान ग्रहण गर्न प्रसिद्ध चलचित्र अभिनेत्री लक्ष्मी गिरीज्यूले स्वीकृति दिनुभएको छ । यो मेरा लागि खुसीको कुरा हो ।
शब्दयात्रा प्रकाशनबाट सम्मानित हुन लाग्नुभएका प्रा. डा. त्रिरत्न मानन्धर, प्रा. डा. गार्गी शर्मा, रमेश खकुरेल र देवीप्रसाद वनवासीमा बधाई ज्ञापन गर्न चाहन्छु । यी सम्मानहरूको आर्थिक व्यवस्थापन गरिदिने गोपाल पराजुली, कविप्रसाद प्याकु¥याल, हरिगोपाल प्रधान र सकुल थापालाई धन्यवाद दिन चाहन्छु । उपयुक्त प्रतिभाहरूको चयन गरिदिने डा. पुरुषोत्तम खरेल, डा. सरस्वती आचार्य, सुरेन्द्र के. सी. र शिवनाथ मैनालीलाई धन्यवाद छ ।
सार्वजनिक हुन लागेका दुई कृतिमध्ये एउटा कृति मैले सम्पादन गरेको कृति ‘रचनापछिका विवेचना’ हो । यो कुन प्रकारको कृति हो भनेर मैले सम्पादकीयमा लेखिसकेको छु । त्यसैले अहिले म दोहो¥याउँदिनँ । पुस्तकमा पढ्न पाउनुहुने नै छ । यो कृति कस्तो छ र यसको कति महàव छ, मूल्याङ्कन सुन्न र पढ्न पाउने आशामा छु ।
मेरो पुस्तकसँगै सार्वजनिक हुने अर्को कृति ‘अग्निजल’ की कवयित्री भोजपुर जिल्लामै जन्मेकी प्रतिभा हुनुहुन्छ भन्ने सुनेँ । यसले मलाई खुसी तुल्यायो । उहाँलाई बधाई छ । उहाँबाट अरू पुस्तकहरू पनि लेखिऊन्, त्यसबाट भोजपुर र काभ्रे जिल्लाको गौरव बढोस्, मेरो शुभकामना छ ।
शब्दयात्रा प्रकाशनले जग्गा दानमा पायो भन्ने खबर भाइ हरि मञ्जुश्रीले मलाई फोनबाट सुनाउनुभएको थियो । मैले फोनबाटै जग्गादाताको नाम सोधेँ र अहिलेको जमानामा बनेपामा जग्गा दान गर्ने आधुनिक कर्ण कृष्णमणि कुइँकेललाई धेरै धन्यवाद दिएँ । हरि मञ्जुश्रीको भावना बुझेको मान्छेले मात्रै उहाँको समूह र शब्दयात्रा प्रकाशनलाई सहयोग गर्न सक्छ । उहाँले बुझ्नुभएको रहेछ र सहयोग गर्नुभयो । धेरै खुसी लाग्यो । त्यो जग्गा कहिले हेर्न पाइएला भन्ने लागिरहेको थियो । केही दिनअघि भाइ हिरण्य भोजपुरे, भाइबुहारी उर्मिला श्रेष्ठ र म बनेपा आयौँ । हरि मञ्जुश्रीले खुसी भएर जग्गा देखाउनुभयो । त्यही जग्गामा बनाइने भवनमा लेखक, पत्रकार र कलाकारहरूका लागि आरामदायी कक्ष र भोजन उपलब्ध गराएर सिर्जना र साधनामा सघाउने योजना छ भन्नुभयो । वाङ्मयसेवीहरूको सालिक राख्न पाए हुन्थ्यो भन्नुभयो । शब्दयात्रा प्रकाशनको यो योजना सफल होस्, शुभकामना छ । (सभापतिका रूपबाट अभिव्यक्त मन्तव्यको सम्पादित अंश)