Shabdayatra Prakashan

सालिक कसको राख्ने ?
नेपालको वाङ्मयिक क्षेत्रका निम्नलिखित चारजना महान् व्यक्तित्वको अर्धकदको सालिक काभ्रे जिल्लामा स्थापना गरिने भएको छ । उहाँहरू नेपालकै अग्रज र सर्वमान्य शब्दसाधकका रूपमा सुपरिचित हुनुहुन्छ ।
१. भाषा–साहित्य क्षेत्रको उन्नयनमा लागेबापत मृत्युवरण गर्नुभएका प्रथम साहित्यिक सहिद कृष्णलाल अधिकारी,
२. लोकतान्त्रिक विचार प्रवाह गर्न पत्रिका प्रकाशन गर्नुभएका प्रथम लोकतान्त्रिक पत्रकार देवीप्रसाद सापकोटा,
३. गीत–सङ्गीत क्षेत्रको प्रवद्र्धनका लागि पहिलोपटक स्वराङ्कन (गीत रेकर्ड) गर्नुभएकी गायिका मेलवादेवी गुरुङ,
४. निजी क्षेत्रबाट पहिलोपटक संस्थागत विद्यालयको स्थापना गर्नुभएका शिक्षासेवी आबाल ब्रह्मचारी षडानन्द अधिकारी

सालिक कहाँ राख्ने ?
शब्दयात्रा प्रकाशन नामक मुनाफा वितरण नगर्ने सामुदायिक संस्थाको स्वामित्वमा काभ्रे जिल्ला बनेपा नगरपालिका वडा नं. ११ मा केही जग्गा रहेको छ । त्यस जग्गालाई ‘कृष्ण–गीता परिसर’ नाम दिइएको छ । त्यो परिसर बनेपा र धुलिखेलको बीचमा पर्ने अग्लो र रमणीय स्थानमा रहेको छ । सालिक त्यहीँ राखिनेछ ।
१. सालिक रहने स्थानकै छेउमा नीलकण्ठेश्वर महादेवको मन्दिर छ । त्यसको उत्तरमा गोसाइँस्थान छ । उत्तर–पूर्वपट्टि रमणीय जङ्गल छ । त्यसभन्दा माथि नैमिषारण्य गुरुकुलम् र नेपालको नैमिषारण्य क्षेत्र छ । दक्षिणपट्टि अरनिको राजमार्ग छ । राजमार्गबाट नैमिषारण्य क्षेत्रसम्म जङ्गलको बीचबाट जान सिँढीहरू बन्ने क्रममा छ । त्यस स्थानको एक–एक किलोमिटर दूरीमा काठमाडौँ विश्वविद्यालय र धुलिखेल अस्पताल छन् ।
२. सालिक रहने स्थान अत्यन्त आकर्षक र मनोरम छ । जग्गासम्म नै सवारी साधन पुग्छ ।

सालिक किन राख्ने ?
नेपालकै महान् व्यक्तित्वका सालिकहरू एकै ठाउँमा राख्ता त्यसबाट काभ्रे जिल्लाले र काभ्रे जिल्लाका बासिन्दाले प्रशस्तै लाभ लिन पाउनेछन् ।
१. भाषा–साहित्य, पत्रकारिता–आमसञ्चार, गीत–सङ्गीत र शिक्षा–शिक्षण क्षेत्रसँग सम्बन्धित र ती विधालाई माया र सम्मान गर्ने व्यक्तिहरूका लागि काभ्रे जिल्ला आकर्षक गन्तव्य बन्नेछ ।
२. शैक्षिक, साहित्यिक, साङ्गीतिक र पत्रकारिता क्षेत्रका गतिविधिहरू बढ्नेछन् ।
३. चार विधाका शीर्ष व्यक्तित्वका चार सालिक एकै ठाउँमा राखेको पहिलो जिल्लाका रूपमा काभ्रे जिल्लाको नाउँ रहनेछ ।
४. इतिहासको संरक्षण गर्ने, योगदानको कदर गर्ने, सबैलाई सम्मान गर्ने र सकारात्मक सन्देश प्रवाह गर्ने जिल्लाका रूपमा काभ्रे जिल्लाको नाउँ आउनेछ ।
५. काभे्र जिल्लाको ख्याति र गौरव बढ्ने हुनाले आन्तरिक र बाह्य पर्यटकको वृद्धि भई व्यापार–व्यवसाय बढ्नेछ ।

सालिक कहिले राख्ने ?
२०७४ सालभित्र सालिकको अनावरण गरिनेछ । त्यस बखत विशेष कार्यक्रमको आयोजना गरिनेछ ।
१. भाषा–साहित्य, पत्रकारिता–आमसञ्चार, गीत–सङ्गीत र शिक्षा–शिक्षण क्षेत्रमा योगदान गरेका राष्ट्रकै मूद्र्धन्य व्यक्तित्वहरूलाई समुपस्थित गराइनेछ ।
२. चारैजना शब्दसाधकको जीवनी र योगदानका साथै सालिक निर्माण तथा स्थापना गर्नमा सहयोग गर्ने व्यक्ति वा संस्थाहरूको नाम, ठेगाना र सहयोगको स्वरूप (नगद, जिन्सी वा अन्य) आदिको उल्लेख भएको पुस्तक प्रकाशन गरी निःशुल्क वितरण गरिनेछ ।
३. जतिसुकै रकम सहयोग गरे पनि र जुनसुकै सामग्री सहयोग गरे पनि पुस्तकमा नाउँ र सहयोगको विवरण उल्लेख गरिनेछ ।

शिलापत्रमा के–के राख्ने ?
हरेक सालिकको तल शिलापत्र राखिनेछ ।
१. शिलापत्रमा सम्बन्धित शब्दसाधकको सङ्क्षिप्त जीवनी र योगदानको विवरण राखिनेछ ।
२. त्यसैको साथमा रहने अर्को शिलापत्रमा रु. ५००१।– भन्दा बढी आर्थिक–भौतिक सहयोग गर्ने दाताको नाम, ठेगाना र सहयोगको विवरण राखिनेछ ।

सहयोग कसरी गर्ने ?
१. रसिद लिई यथाशक्य आर्थिक सहयोग गरेर ।
२. निर्माण–सामग्री र अन्य सहयोग गरेर ।
३. श्रम सहयोग गरेर ।

हार्दिक अनुरोध ः
काभ्रे जिल्लाकै गौरवका रूपमा रहने यो कार्य ऐतिहासिक, चिरस्मरणीय र नमुनालायक कार्य हो । यस कार्यलाई सफल पार्नु आफ्नै कीर्ति राख्नु हो । किनभने यसले हामी सबैलाई गौरवान्वित बनाउनेछ । त्यसैले सालिक निर्माणका लागि आर्थिक, भौतिक, बौद्धिक र श्रम सहयोग गरौँ, अरूलाई पनि सहयोग गर्न प्रेरित गरौँ र कीर्ति राखेर भविष्यको पुस्ताका लागि आदर्श बनौँ ।

शब्दयात्रा प्रकाशन
अक्षरधाम, बनेपा — १०, काभ्रे

शब्दयात्रा प्रकाशनले बनेपाको आफ्नै जग्गा कृष्ण–गीता परिसरमा नेपालको वाङ्मयिक क्षेत्रका चारजना अग्रज व्यक्तित्वको अर्धकदको सालिक स्थापना गर्ने भएको छ ।
शब्दयात्रा प्रकाशनका अध्यक्ष हरि मञ्जुश्रीको अध्यक्षतामा बसेको सञ्चालक समितिको बैठकले भाषा–साहित्य क्षेत्रको उन्नयनमा लागेबापत मृत्युवरण गरेका प्रथम साहित्यिक सहिद कृष्णलाल अधिकारी, लोकतान्त्रिक विचार प्रवाह गर्न पत्रिका प्रकाशन गरेका प्रथम लोकतान्त्रिक पत्रकार देवीप्रसाद सापकोटा, गीत–सङ्गीत क्षेत्रको प्रवद्र्धनका लागि स्वराङ्कन गरेकी प्रथम गायिका मेलवादेवी गुरुङ र निजी क्षेत्रबाट पहिलोपटक संस्थागत विद्यालयको स्थापना गरेका शिक्षासेवी आबाल ब्रह्मचारी षडानन्द अधिकारीको सालिक स्थापना गर्ने निर्णय गरेको हो ।
नेपालका अग्रज शब्दसाधकहरूका रूपमा सुपरिचित त्यस्ता सर्वमान्य व्यक्तित्वहरूको सालिकका साथमा सम्बन्धित शब्दसाधकको सङ्क्षिप्त जीवनी र योगदानको विवरणका साथै आर्थिक सहयोग गर्ने दाताहरूको नाउँ रहेको शिलापत्र राख्ने पनि निर्णय पनि बैठकले गरेको छ ।
यसबाट भाषा–साहित्य, पत्रकारिता–आमसञ्चार, गीत–सङ्गीत र शिक्षा–शिक्षण क्षेत्रसँग सम्बन्धित व्यक्तित्वहरूका लागि काभ्रे जिल्ला आकर्षक पर्यटकीय गन्तव्य बन्ने कुरामा शब्दयात्रा प्रकाशन विश्वस्त बनेको छ ।
काभ्रे जिल्लाकै गौरवका रूपमा रहने यो ऐतिहासिक कार्य सफल पार्नका लागि आ–आफ्ना तर्फबाट आवश्यक सहयोग गरिदिन भाषा–साहित्य, पत्रकारिता–आमसञ्चार, गीत–सङ्गीत र शिक्षा–शिक्षण क्षेत्रलाई माया र सम्मान गर्ने सम्पूर्ण महानुभावहरूलाई शब्दयात्रा प्रकाशनले विनम्र आग्रह गरेको छ ।

शब्दयात्रा प्रकाशनले २०७३ सालको शब्दयात्रा महिला प्रतिभा सम्मानबाट चलचित्र अभिनेत्री लक्ष्मी गिरीलाई सम्मान गरेको छ । गत मङ्सिर २२ गते बुधबार काठमाडौँको अनामनगरमा अवस्थित नेपाल चलचित्र कलाकार सङ्घको सभाकक्षमा आयोजित विशेष समारोहमा प्रमुख अतिथि वरिष्ठ गायक तथा सङ्गीतकार हिरण्य भोजपुरेले अभिवन्दनापत्र र वरिष्ठ गायिका उर्मिला श्रेष्ठले किरीट लगाइदिएर उहाँलाई सम्मान गर्नुभएको थियो । उहाँलाई सम्मानका क्रममा द्रोणप्रसाद श्रेष्ठले नगद ५ हजार रुपियाँ, हरि मञ्जुश्रीले माला तथा पत्रकारद्वय रामचन्द्र हुमागाईं र हरिगोपाल प्रधान तथा लेखकद्वय सकुल थापा र शारदाप्रसाद शर्माले विभिन्न उपहारहरू प्रदान गर्नुभएको थियो ।
उक्त समारोहमा स्वागत मन्तव्य व्यक्त गर्ने क्रममा शब्दयात्रा प्रकाशनका अध्यक्ष हरि मञ्जुश्रीले चलचित्र अभिनेत्री लक्ष्मी गिरीसँग २५ वर्षअघिदेखि सहकार्य गर्दाका संस्मरणहरू कोट्याउँदै उहाँ कलाकार मात्र नभएर सुधा गिरी नामले कविताहरू लेख्ने कवयित्री पनि रहेको जानकारी गराउनुभयो । उहाँकी छोरी मेरिना गिरी ‘सङ्घर्ष’ पनि कवयित्री रहेको जानकारी गराउँदै उहाँले कलाकारिता क्षेत्रले लक्ष्मी गिरीबाट ठूलो योगदान पाएको उल्लेख गर्नुभयो ।
उक्त कार्यक्रममा सम्मानित व्यक्तित्व लक्ष्मी गिरीले नेपाल सरकारले कला क्षेत्रमा दृष्टि पु¥याउन नसकेको अवस्थामा पनि शब्दयात्रा प्रकाशनले आफूलाई गरेको यो सम्मानबाट समग्र कलाकारिता क्षेत्रलाई सम्मान गरेको अनुभूति भएको बताउनुभयो । यो सम्मानले आफ्नो आत्मबल झन् बढेको बताउँदै उहाँले ‘लेकाली’ लाई पुनर्जीवन दिन हिरण्य भोजपुरे र उर्मिला श्रेष्ठलाई आग्रह पनि गर्नुभयो । उहाँ बोल्दाबोल्दै अत्यन्त भावुक हुनुभएको थियो । भावनामा बगेर केही समय उहाँको गला नै अवरुद्ध भएको थियो ।
स्मरणीय छ — शब्दयात्रा प्रकाशनले यसै वर्षदेखि कला क्षेत्रका महिलालाई हरेक वर्ष समर्पण गर्ने गरी शब्दयात्रा महिला प्रतिभा सम्मानको संस्थापन गरेको हो । यस सम्मानको आर्थिक व्यवस्थापन क्यान्सरबाट दिवङ्गत भएकी आफ्नी अर्धाङ्गिनी मनका श्रेष्ठको स्मृतिमा लेखक तथा पूर्वप्रशासक द्रोणप्रसाद श्रेष्ठले गर्नुभएको हो ।

— शारदाप्रसाद शर्मा

आज सार्वजनिक गरिएका दुई पुस्तकका बारेमा चिनारी गराइदिन मलाई आग्रह गरिएको छ । त्यसैले म त्यही विषयमा केन्द्रित हुन चाहन्छु । आज सार्वजनिक गरिएका कुृतिका कृतिकारद्वय भोजपुर जिल्लामा जन्मेका प्रतिभा हुनुहुन्छ । दुवैजनाको कृति काभ्रे जिल्लामा रहेको संस्थाबाट प्रकाशित भई काभ्रे जिल्लामै सार्वजनिक हुनु खुसीको कुरा हो ।
परिचयका लागि मलाई जिम्मा दिइएको पहिलो पुस्तक मीरा पौड्यालद्वारा लिखित ‘अग्निजल’ नामक कवितासङ्ग्रह हो । शब्दयात्रा प्रकाशनबाट प्रकाशित यो ७४ औँ पुस्तक हो । यस पुस्तकमा १२३ वटा गद्यकविताहरू राखिएका छन् । यसमा मोहन दुवाल, डा. श्याम भट्टराई, शारदाप्रसाद शर्मा, भवानी पाण्डे र रामसुन्दर देउजाका गहकिला मन्तव्यहरू राखिएका छन् । प्रकाशन हुनुभन्दा पहिले नै अन्तर्विमर्श गरी प्रकाशनमा आएकाले यो खँदिलो कृति बनेको छ । यसमा सङ्ग्रहित कविताहरूमा व्यङ्ग्यात्मक हाँसो, अन्तर्मनको पीडा, यौनको मादकता, देशप्रतिको चित्तदुखाइ आदि मिश्रित रूपमा अग्निजलको कारकका रूपमा देखापरेका छन् । जम्मा १६८ पृष्ठको यस सङ्ग्रहको मूल्य २५० रुपियाँ राखिएको छ । मीरा पौड्यालको यो पहिलो पुस्तकका लागि उहाँलाई हार्दिक बधाई ज्ञापन गर्दै उहाँबाट यस्ता कृतिहरू अरू पनि जन्मिनेछन् भन्ने आशा व्यक्त गर्दछु ।
दोस्रो पुस्तक द्रोणप्रसाद श्रेष्ठ ‘मुन्डाघरे’ को ‘रचनापछिका विवेचना’ होे । यो उहाँको चौथो र उहाँद्वारा सम्पादित दोस्रो कृति हो । २०७० चैत २७ गते द्रोणप्रसाद श्रेष्ठका दुई पुस्तक ‘मेरा पिता र म’ तथा ‘चण्डिप्रसाद परिक्रमा’ को सार्वजनिकीकरण प्रज्ञाभवन कमलादीमा गरिएको थियो । कार्यक्रममा पुस्तकहरूका बारेमा अतिथिहरू, सभापति र अन्य महानुभावले आ–आफ्ना मन्तव्य प्रस्तुत गर्नुभएको थियो । वक्ताहरूबाट प्रस्तुत मन्तव्यहरू मुभीमा कैद गरिएका थिए । मुभीमा भएका मन्तव्यहरूलाई सुमन खड्काको सहयोगमा कागजमा उतारियो, कम्प्युटर टाइप गराइयो र भाषिक शुद्धीकरण गरियो । ती मन्तव्यहरू पाठकका लागि ज्ञानवद्र्धक र नौलो खुराक हुने भएकाले पुस्तकका रूपमा प्रकाशनमा ल्याइएको हो । पुस्तकलाई दुई भागमा विभाजन गरी एक भागमा मन्तव्य र अर्को भागमा समारोहमा खिचिएका फोटाहरू समावेश गरिएको छ । जम्मा ८८ पृष्ठको यस पुस्तकको मूल्य १५०।– रुपियाँ राखिएको छ । यस्तो नौलो प्रस्तुतिका लागि सम्पादकज्यूलाई हार्दिक बधाई छ ।
आज सार्वजनिक गरिएका यी दुवै पुस्तकले आ–आफ्नै प्रकारको स्थान राख्नेछन् भन्ने विश्वास व्यक्त गर्दछु । (परिचयात्मक मन्तव्यबाट)