Shabdayatra Prakashan

नेपाली भाषा–साहित्य, शिक्षा–शिक्षण, आमसञ्चार–पत्रकारिता र गीत–सङ्गीत क्षेत्रका अग्रज प्रतिभाहरूको सालिक निर्माण गरी बनेपाको एकै ठाउँमा स्थापना गर्ने शब्दयात्रा प्रकाशनको ऐतिहासिक अभियानमा सरिक भई उक्त कार्य सफल पार्नका लागि आर्थिक सहयोग गर्न दाताहरू उत्साहित देखिनुभएको छ र आर्थिक सहयोग पनि प्राप्त भइरहेको छ ।
यसै क्रममा काभ्रे तेमालनिवासी कवयित्री भवानी पाण्डेले आफ्ना पिताजीको स्मृतिमा पाँच हजार एक सय रुपियाँ, काभ्रे पनौतीनिवासी शिक्षासेवी रमेश पौड्याल र कवयित्री मीरा पौड्यालले पाँच हजार एक सय रुपियाँ र धुलिखेलनिवासी समाजसेवी जगन्नाथ गिरीले पाँच हजार एक सय रुपियाँ आर्थिक सहयोग गर्नुभएको छ ।
आर्थिक सहयोग गर्नका लागि अन्य व्यक्तिहरूबाट पनि आश्वासन प्राप्त भइरहेको छ ।

शब्दयात्रा प्रकाशनको अवैतनिक कानुनी सल्लाहकारको जिम्मेवारी अधिवक्ता हरिप्रसाद ढुङ्गेलले सम्हाल्ने हुनुभएको छ । बनेपा नगरपालिका क्षेत्रको भीमसेनपाटी (हाल भैँसेपाटी) निवासी श्री ढुङ्गेल हाल बन्द रहेको ‘राष्ट्रिय–अन्तर्राष्ट्रिय मञ्च’ पत्रिकाका सम्पादक–प्रकाशक पनि हुनुहुन्छ । उहाँ शब्दयात्रा प्रकाशनको बाह«ौँ सम्मानित व्यक्तित्व चयन समितिका संयोजक पनि बनिसक्नुभएको छ ।
अवैतनिक कानुनी सल्लाहकारका रूपमा शब्दयात्रा प्रकाशनसँग आबद्ध बनी सहयोग गर्ने हुनुभएकोमा अधिवक्ता हरिप्रसाद ढुङ्गेलप्रति शब्दयात्रा प्रकाशनले आभार व्यक्त गरेको छ ।

नेपालको राजनीतिक वृत्तमा देखापरेका परिवर्तनहरूले शब्द र भाषा अनि तिनीहरूका अर्थगौरव र शिल्पसौन्दर्यलाई पनि आफ्नो प्रभावक्षेत्रभित्र पारिरहेका छन् । त्यसले गर्दा लेखन, सम्पादन, पत्रकारिता, प्रकाशन, शिक्षण, व्याख्यान आदि क्षेत्रमा संलग्न रहेका व्यक्तिहरूलाई कठिनाइ परिरहेको छ । बौद्धिक वर्ग सम्मिलित सङ्गोष्ठीहरूबाट त्यस्ता समस्याहरूको निरूपण गर्नु आवश्यक भइसकेको छ ।
राजनीतिक दृष्टिबाट हेर्दा पार्टीको सदस्य र पार्टीको कार्यकर्ताका बीचमा ताàिवक अन्तर के छ, त्यसमा स्पष्ट हुनु आवश्यक देखिन्छ । आदर्श र सिद्धान्त, यी दुई शब्दले के–के अर्थ बोक्छन्, राष्ट्रियता शब्दको वास्तविक अर्थ के हो, राष्ट्र र राज्यमा के भिन्नता छ, कार्यक्रम र रणनीतिमा के फरक छ, प्रजातन्त्र र लोकतन्त्र शब्दको तात्पर्यमा के–के पृथकता रहेको छ, समाजवाद एवं साम्यवाद शब्दलाई कसरी बुझ्ने, गणतन्त्र भनेको के हो, सङ्घीयता कस्तो स्वरूपलाई भनिन्छ, पार्टी के हो र गुट–उपगुट भनेको के हो, यस्ता थुप्रै प्रश्नहरूको वास्तविक उत्तर आम पाठकवर्ग खोजी गरिरहेका छन् । किनभने फरक–फरक राजनीतिक दलका फरक–फरक समूहहरूले आआफ्नो स्वार्थअनुकूल ती शब्दहरूको अर्थ फरक–फरक रूपमा गरिदिएकाले सुन्ने र पढ्ने व्यक्तिहरूमा अन्योल सिर्जना भइरहेको छ । यस्तो अन्योल समस्याको ठूलो कारण बनेको छ र यस समस्याले समाधानको बाटो खोजिरहेको छ ।
राजनीतिक दलहरूसँग आबद्ध व्यक्तिहरू, भाषाविद्हरू, प्राज्ञ व्यक्तित्वहरू, प्रवाचक र व्याख्याताहरू, लेखक–पत्रकारहरू, शिक्षक–प्राध्यापकहरू आदि सम्मिलित संयुक्त सङ्गोष्ठीद्वारा विभिन्न शब्द र तिनका अर्थहरूको निक्र्योल गरी राजनीतिक शब्दावलीको अलग्गै शब्दकोश निर्माण गर्न सकिन्छ । त्यसका लागि शब्दयात्रा प्रकाशनजस्ता स्वतन्त्र वाङ्मयिक संस्थाहरूलाई अग्रसर गराउन पनि सकिन्छ । त्यसो गर्न सकियो भने राजनीतिक वृत्तमा भाषिक कठिनाइहरूको समाधान हुने कुरामा विश्वस्त हुन सकिन्छ ।

शब्दयात्रा प्रकाशनका सहृदयी मित्र चन्द्रबहादुर खड्का बनेपा नगरपालिका वडा नं. १० को वडाअध्यक्ष पदमा निर्वाचित हुनुभएकोमा हार्दिक बधाई ज्ञापन गर्दछौं ।

शब्दयात्रा प्रकाशन परिवार

बनेपा नगरपालिकाको उपप्रमुखका रूपमा निर्वाचित भई पदभार ग्रहण गरिसकेपछिको मेरा लागि यो पहिलो औपचारिक सार्वजनिक कार्यक्रम हो । शब्दयात्रा प्रकाशनले मलाई विशिष्ट अतिथिका रूपमा आमन्त्रण गरेकोमा आयोजक संस्थालाई म धन्यवाद ज्ञापन गर्दछु ।
बनेपा नगरपालिकाको क्षेत्र अहिले विस्तार भएको छ । केन्द्रीय राजधानीको निकट रहेको, काठमाडौँ उपत्यकासँग जोडिएको, राजधानी छिर्ने मुख्य व्यापारिक नाका भएको र दुईवटा राजमार्गको केन्द्रविन्दु भएको हुनाले बनेपा नगरपालिकाको महàव ठूलो छ । फरक–फरक जातिको, फरक–फरक संस्कृतिको, फरक–फरक व्यवसायको र फरक–फरक भूक्षेत्रको अनुसन्धान गर्नका लागि यो नगरपालिका उत्तम ठाउँ हो ।
यस्तो नगरपालिका क्षेत्रमा भाषा–साहित्य, आमसञ्चार–पत्रकारिता, शिक्षा–शिक्षण र गीत–सङ्गीत विधाका व्यक्तित्वहरू एकै ठाउँमा समेटिएको शब्दयात्रा प्रकाशन जस्तो संस्था रहनु र राष्ट्रिय स्तरका बौद्धिक व्यक्तित्वहरूलाई बोलाएर हरेक वर्ष १६ विधामा नगद रकमसहित सम्मान गर्नु यस क्षेत्रकै लागि गौरवको विषय हो । राष्ट्रिय स्तरमा चर्चित पुस्तकहरू हाम्रै बनेपा नगरपालिका क्षेत्रमा रहेका संस्थाबाट प्रकाशन हुँदा, ऐतिहासिक महàवका पुस्तकहरू हाम्रै नगरबाट सम्पादन हुँदा र यस क्षेत्रका प्रतिभाहरूलाई सूचना–प्रविधिका माध्यमबाट बनेपाबाटै विश्वभरि चिनारी गराउन थालिएको हुँदा हामीलाई खुसी लाग्नु स्वाभाविकै हो ।
शब्दयात्रा प्रकाशनले हाम्रै बनेपा नगरपालिकाको ६ नं. वडामा साहित्य, पत्रकारिता, शिक्षा र सङ्गीत विधाका चारजना शिखर व्यक्तित्वको सालिक राख्न लागेको जानकारी पाएर मलाई धेरै खुसी लागेको छ । यस कार्यबाट ती विधाका शीर्ष व्यक्तित्वको सालिक एकै ठाउँमा राखिएको पहिलो नगरपालिकाका रूपमा बनेपा नगरपालिका चिनिनेछ । त्यसपछि ती चारै विधासँग सम्बन्धित व्यक्तिहरूका लागि हाम्रो नगरपालिका एक किसिमको तीर्थस्थलजस्तै बन्नेछ । यो कार्य सम्पन्न गर्न बनेपा नगरपालिकाका तर्फबाट गर्न सकिने सहयोगका लागि हामी तयार नै छौँ ।
जगत्केशरीले सिर्जना गरेको चण्डेश्वरी स्तोत्र र धनेश्वर स्तोत्र, नाला भगवती र धनेश्वर महादेवको मन्दिरमा गाइने पुराना भजन, अभिलेख, पुराना पुस्तकालय, शिक्षालय, विकटेश्वरको महिमा, साँगाको इतिहास, बनेपा र नालाका ढुङ्गेधारा, पोखरी, चोक, शिलालेख आदिजस्ता थुप्रै विषयहरूमा हामीले अनुसन्धान गरेर प्रकाशनमा ल्याउनुछ । हाम्रा पुर्खाले छाडेर गएको त्यस्तो नासोलाई सकेसम्म जोगाउनु आवश्यक छ । बनेपा नगरपालिका क्षेत्रभित्र रहेका धार्मिक, सांस्कृतिक, पुराताàिवक, साहित्यिक, साङ्गीतिक र ऐतिहासिक सम्पदाका विषयमा अध्ययन, अनुसन्धान र प्रकाशन गराई यस क्षेत्रको उत्थानमा महàवपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्न बनेपा नगरपालिका सम्बन्धित संस्थाहरूलाई सघाउन सक्छ । यस्ता विषयहरूमा शब्दयात्रा प्रकाशन जस्ता संस्थाहरूको ध्यान जाओस् भन्ने म चाहन्छु ।
हाम्रो बनेपा नगरमा आइदिएर सम्मानित हुनुभएका राष्ट्रिय प्रतिभाहरूलाई बनेपा नगरवासीका तर्फबाट हार्दिक बधाई ज्ञापन गर्दछु । सार्वजनिक गरिएका पुस्तकका सम्पादक, अनुवादक, कवि र सङ्कलकलाई पनि धन्यवाद छ ।
हामी सबैले कुनै पनि प्रकारको पूर्वाग्रह त्यागौँ, एकताबद्ध भई बनेपा नगरपालिका क्षेत्रलाई विकास–निर्माणका हरेक क्षेत्रमा उन्नत बनाऔँ र सिर्जनाका क्षेत्रमा पनि केन्द्रीय स्थल नै बनाउने प्रयास गरौँ । यही अनुरोध गर्दै म आफ्नो मन्तव्य अन्त्य गर्दछु ।

मैले लामो समय प्रहरी सेवामा बिताएँ । सेवाबाट अवकाश पाएपछि सामाजिक कार्यमा संलग्न बनेँ । त्यस क्रममा म विभिन्न संस्थाहरूमा आबद्ध भएँ र गोसाइँस्थान नैमिषारण्य क्षेत्र विकास समितिको संस्थापक सदस्य पनि बनेँ । त्यसपछि ग्रन्थसम्पादक हरि मञ्जुश्रीसँग मेरो सम्पर्क भयो र म शब्दयात्रा प्रकाशनद्वारा गठित सम्मानित व्यक्तित्व चयन समितिमा रहन पाएँ, अनि ‘नेपालभूमि साप्ताहिक’ मा मेरा केही लेखहरू प्रकाशित भए । उहाँसँग एकहप्ते शिविरमा बसेर नेपाली भाषासम्बन्धी केही ज्ञान पनि पाएँ । उहाँले सम्पादन गर्नुभएको ‘सुशील कोइराला अरूको दृष्टिमा’ पुस्तकको सामग्री सङ्कलक तथा प्रकाशन सहयोगी हुन पाएँ । म शब्दयात्रा प्रकाशनको साप्ताहिक कार्यक्रम ‘कर्मयोद्धासँग शब्दसंवाद’ मा समेत सहभागी बनेँ । मेरो त्यस बेलाको प्रस्तुति ‘नेपालभूमि साप्ताहिक’ मा छापियो । आज सार्वजनिक भएको ‘काभ्रेली पूर्वप्रहरी कर्मचारी टेलिफोन कोश’ नामक पुस्तिका पनि शब्दयात्रा प्रकाशनबाटै छापिएको छ । यसका लागि म हरि मञ्जुश्री र शब्दयात्रा प्रकाशन परिवारप्रति आभार व्यक्त गर्दछु ।
म पूर्वप्रहरी कर्मचारीहरूको संस्था पूर्वप्रहरी कर्मचारी परिषद्सँग स्थापनाकालदेखि नै आबद्ध भएकाले र त्यस परिषद्को काभ्रे जिल्ला अध्यक्ष पनि भएकाले आफ्नो जिल्लाका साथीहरूलाई प्राथमिकतामा राखेर पूर्वप्रहरी कर्मचारीको नाम, ठेगाना र दूरभाषाङ्क सङ्कलन गर्ने प्रयत्न मैले गरेको थिएँ । २०७२ वैशाख १२ गतेको महाविनाशकारी भूकम्पपछि राहत वितरण गर्ने कार्यमा लाग्नुप¥यो । त्यसले गर्दा सङ्कलनकार्य प्रभावित भयो । पछि त्यसलाई फेरि सुरु गरेँ र प्रकाशन गराइदिन हरि मञ्जुश्रीसँग आग्रह गरेँ । उहाँले स्वीकृति दिई सहयोग गर्नुभएकाले नै यो पुस्तिका प्रकाशन भएको हो । यसमा कतिपय साथीहरू छुट्नुभएको र कसैको नाम, ठेगाना र सम्पर्कसूत्र गल्ती भएको हुन सक्छ । त्यसप्रति क्षमा माग्दै आगामी संस्करणमा सच्याउने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दछु ।
यस पुस्तिकामा काभ्रेली पूर्वप्रहरी कर्मचारी साथीहरूको सम्पर्क नम्बर दिँदा अधिकांश साथीहरूको मोबाइल नम्बर राखेको छु भने कसैकसैको चाहिँ ल्यान्ड फोनको नम्बर राखेको छु । पूर्वप्रहरीहरू अत्यन्त सम्वेदनशील हुने भएकाले उहाँहरूको नम्बरको दुरुपयोग नगरिदिन मेरो अनुरोध छ । पूर्वप्रहरी कर्मचारी साथीहरूले पनि मोबाइलबाट हुने हानिका विषयमा जानकारी लिएर आफ्ना परिवार, छरछिमेक र समाजका सदस्यहरू सबैलाई जानकारी दिनुहुनेछ भन्ने अपेक्षा राखेको छु । मोबाइल फोनबाट हुन सक्ने दुष्प्रभावका विषयमा ‘नेपालभूमि साप्ताहिक’ को आगामी अङ्कमा मेरो लेख प्रकाशन हुने भएको छ । त्यसको अध्ययन गरिदिन पनि अनुरोध गर्दछु ।
मेरो पुस्तिकाका साथमा आज हरि मञ्जुश्रीद्वारा सम्पादित ‘नागा बाबा रमेश गिरि’ नामक स्मृतिग्रन्थ, कृष्णहरि मैनालीद्वारा लिखित ‘यात्रा’ नामक कवितासङ्ग्रह र श्रीधर प्याकु¥यालद्वारा अनूदित ‘सत्यनारायण कथामृत’ नामक काव्य पनि सार्वजनिक भएका छन् । उहाँहरूलाई बधाई दिन चाहन्छु ।

मैले आफूले जान्दादेखिका तीता–मीठा अनुभव र घटनाहरू समेटेर लेखिएको ‘फालिकोटको फाली’ नामक स्मृति र कृतिको पाण्डुलिपि शब्दयात्रा प्रकाशनका अध्यक्ष हरि मञ्जुश्री अधिकारीलाई हस्तान्तरण गरेको थिएँ । उहाँले पुस्तकको आकार दिएर प्रकाशित गरिदिएको पुस्तक चयन समितिको मूल्याङ्कनबाट उत्कृष्ट ठहरिएकोमा चयन समितिप्रति नतमस्तक रही कृतज्ञता व्यक्त गर्दछु ।
यो कृति यति माथि उठ्ला भन्ने मैले सोचेको थिइनँ । आत्मसन्तुष्टिका लागि मात्र लेखेको हुँ । पाठकहरूको न्यानो माया पाएर उचालिएको छ । यसका लागि सबैलाई साधुवाद भन्न चाहन्छु । यो ‘फालिकोटको फाली’ पुस्तक पढेर फोनबाट बधाई दिने महानुभावहरू धेरै हुनुहुन्छ । सर्वप्रथम वरिष्ठ साहित्यकार तथा पूर्वशिक्षामन्त्री प्रदीप नेपाल । उहाँले तपाईको किताब पढिसक्न डेढ घन्टा पनि लाइनँ, जाँगर लाग्दै पो सकियो, शैली ज्यादै मन प¥यो भन्दा मलाई केही लज्जाको महसुस भयो । किनकि भूमिका लेखाउने सन्दर्भमा अध्यक्ष हरि मञ्जुश्रीले उहाँको नाम लिनुभएको थियो, तर मेरो सामान्य गन्थन ठूला साहित्यकारहरूलाई देखाउने आँट गरिन । यो कुरा प्रदीप नेपाललाई सुनाउँदा यस्तो गल्ती अब नगर्ने चेतावनी पाएँ र पश्चात्तापमा पनि परें । त्यसलाई शिक्षाका रूपमा ग्रहण गरेको छु ।
बधाई दिने महानुभावहरू रवीन्द्र अधिकारी, हेमराज पौडेल, निनु चापागाईं, हेमाङ्गराज अधिकारी, गेहनाथ गौतम, हरि पराजुली, कृष्णप्रसाद सापकोटा, नीरञ्जन विष्ट, बुद्धिनाथ बराल तथा श्रद्धेय गुरु तीर्थ न्यौपाने, शान्ता मानवी, नारदमणि, हार्तम्छाती, भोलामणि राई, अन्य यस्ता धेरै सज्जनहरू हुनुहन्छ । उहाँहरू सबैलाई धन्यवादसहित नमन गर्दै उहाँहरूबाट प्राप्त सुझाव स्वीकार गर्दछु । यसो भनिरहँदा मलाई डर पनि लाग्दैछ कि कतै मलाई आत्मप्रशंसकको कलङ्क नलागोस् ।