Shabdayatra Prakashan

यस पुस्तिकामा रहेका सामग्रीका सङ्कलक विष्णुहरि तिमल्सिनाले सुस्त मनस्थितिका बालबालिकाहरूको हितका लागि विभिन्न समाजसेवी कार्य गरिरहनुभएको छ । त्यस्तै कार्यका लागि खर्च गर्न केही रकमको आवश्यकता पर्ने भएकाले यो पुस्तिका शब्दयात्रा प्रकाशनबाट प्रकाशन गरिदिए यसलाई बिक्री गरेर सुस्त मनस्थितिका बालबालिकाको हितमा खर्च गर्ने थिएँ भन्नुभएको हुनाले यस पुस्तिकाको प्रकाशन गरिएको हो ।

If good planning, implementation, management and mobilization of locally available resources are done, then a combination of these factors rapidly excel the development of any place, even without active participation of government and donors. Dhulikhel has proved to be such an example. This is also the main theme of this book. I have taken this book as to be a short presentation of a lengthy work.

काव्यकार श्रीधर प्याकु¥याल (कविप्रसाद प्याकु¥याल, याज्ञवल्क्य) ले संस्कृत साहित्यका अमर काव्यकार भर्तृहरिद्वारा लिखित तीन शतक (नीतिशतक, शृङ्गारशतक र वैराग्यशतक) लाई नेपाली भाषामा कवितात्मक भावानुवाद गर्नुभएको कृति नै प्रस्तुत ‘भर्तृहरि शतक’ हो ।

‘सङ्गम’ नेपाली भाषामा कविता लेख्ने ६४ जना कवि र कविताहरूको सङ्गम हो । नेपाली भाषाका कविताहरूलाई अङ्ग्रेजी भाषामा अनुवाद गरेर अनुवादक हरीश अधिकारीले यस सङ्ग्रहका माध्यमबाट नेपालीभाषी नेपाली साहित्यलाई विश्वबजारमा उपस्थित गराउन कस्सिने साहित्यसेवीहरूको पङ्क्तिमा आफूलाई पनि उभ्याउनुभएको छ । कवि र कविताहरूको चयनमा अनुवादककै विवेकको उपयोग गरिएको यस सङ्ग्रहले नेपालीभाषी निश्चित कालखण्डको कवितात्मक सौन्दर्यलाई अङ्ग्रेजीभाषी पाठकसमक्ष उपयुक्त स्वरूपबाट प्रस्तुत गरेको छ ।

शब्दयात्रा प्रकाशनले साढे ६ वर्षभित्र प्रकाशन गरेका पुस्तकमध्ये यो ९५ औँ पुस्तक हो । यसकी लेखिका पूरा श्रेष्ठ (वास्तविक नाम समिता श्रेष्ठ) हुनुहुन्छ । उहाँको यो पहिलो कृति हो । विगत १२ वर्षदेखि शारीरिक अस्वस्थताका कारण उहाँ अत्यन्त कष्टकर जीवन बाँचिरहनुभएको छ । उहाँले देब्रे हातको एउटा औँलाले ट्याब्लेटको किबोर्ड चलाएर युनिकोडमा टाइप गरी यो लघु–उपन्यास ‘नयाँ सोच’ तयार पार्नुभएको हो ।

यो पुस्तक देवीप्रसाद सापकोटासम्बन्धी गरिएको अध्ययनको प्रारम्भिक अंश मात्रै हो । अध्ययन–अनुसन्धान जारी छ । देवीप्रसाद सापकोटाका बारेमा लेखिएका या देवीप्रसाद सापकोटाले लेखेका अथवा छापेका कुनै पुस्तक, पत्रिका, हस्तलिपि, चिठी, लेख, संस्मरण, कविता, समाचार, चित्र, तस्बिर आदि सामग्रीहरू र अन्य कुनै पनि जानकारीहरू तपाईंसँग छन् भने ती सामग्रीहरू उपलब्ध गराइदिन विनम्र अनुरोध छ । ती सामग्रीहरू प्रकाशन गरिनेछन् । यो स्मृतिग्रन्थ सुब्बा देवीप्रसाद सापकोटाका विषयमा सर्वाङ्गपूर्ण पाठ्यसामग्री दिने ग्रन्थ होइन । यसमा त भेटेसम्मका सामग्रीहरू मात्र राखिएको छ । पछि यस स्मृतिग्रन्थको पूरक खण्डका रूपमा अर्को पुस्तक प्रकाशन गर्दा अन्य सामग्रीहरूलाई पनि समावेश गरिनेछ ।

श्रीधर प्याकु¥यालद्वारा लिखित लघुकाव्य ‘शैक्षिक शिरोभूषण’ काठमाडौँ विश्वविद्यालयका संस्थापक उपकुलपति डा. सुरेशराज शर्माको जीवनका केही पक्षहरूलाई सङ्क्षिप्त रूपमा परिचय गराउने गरी लेखिएको छ । यस लघुकाव्यका नायक डा. सुरेशराज शर्मालाई नेपालका शैक्षिक शिरोभूषण भनिन्छ । यो उपाधि उहाँलाई जनस्तरबाट प्रदान गरिएको हो । लघुकाव्यकारले त्यही उपाधिलाई लघुकाव्यको नाम दिनुभएको छ । यसभन्दा अघि पनि उहाँले ‘डा. सुरेशराज शर्मा’ नामक लघुकाव्य तयार पार्नुभएको थियो । एकै व्यक्तिले एकै व्यक्तिका विषयमा दुईवटा लघुकाव्य लेखेको यसभन्दाबाहेकको अर्को जानकारी हामीले नपाएकाले यस प्रकारको कृतिका लागि यो लघुकाव्यले महàव राख्न सक्छ ।

आफ्नो एकल लेखनका १७ वटा र धर्मपत्नी मनका श्रेष्ठसहित भई संयुक्त लेखनको एउटा गरी जम्मा १८ वटा निबन्धहरूको यो सङ्ग्रह द्रोणप्रसाद श्रेष्ठ ‘मुन्डाघरे’ को निबन्धकारिताको एउटा नमुना हो । यसभित्र ४ वटा अप्रकाशित र १४ वटा पूर्वप्रकाशित निबन्धहरू रहेका छन् । यस सङ्ग्रहले नेपाली निबन्धसाहित्यमा आफ्नै प्रकारको विशेष स्थान राख्नेछ भन्ने कुरामा यो संस्था विश्वस्त छ ।

यो पुस्तक बालागुरु षडानन्दका शिष्य, नन्दिकेश्वरका सुपुत्र र षडानन्द संस्कृत प्रधान पाठशालाका परीक्षक पं. लक्ष्मीभक्त अधिकारीद्वारा लेखिएको हो । यसको पाण्डुलिपि विराटनगरमा सेमन्तराज अधिकारीकहाँ रहेछ । षडानन्द अधिकारीसम्बन्धी सामग्री खोज्ने क्रममा यो कविता भेटिएपछि उहाँबाट षडानन्द स्मृति प्रतिष्ठानका सचिव लालानाथ सुवेदीले लिनुभएछ । उहाँलाई अक्षर बुझ्न कठिनाइ परेपछि त्यो पाण्डुलिपि उहाँले दुर्गाप्रसाद अधिकारीलाई दिनुभएछ । उहाँले मिहिनेतपूर्वक सारिदिएर कविपरिचय पनि लेखिदिएकाले २००५ सालमा लेखिएको कविता कविको निधन भएको ६१ वर्षपछि २०७४ सालमा प्रकाशित हुन सकेको हो ।

शब्दयात्रा प्रकाशनबाट छ वर्षको यात्रामा के–के गर्न सकियो, परिकल्पित कार्यहरूमध्ये के–के गर्न बाँकी छन्, राजधानीभन्दा बाहिर बसेर छ वर्षको अवधिमा वाङ्मयिक क्षेत्रका कति कामहरू गर्न सकिँदो रहेछ, वाङ्मयिक गतिविधि बढाउन बौद्धिक व्यक्तिहरूमा कति चासो र चिन्ता रहेछ, त्यसबारे सङ्क्षिप्त जानकारी गराउने र संस्थालाई अझ पारदर्शी बनाउने उद्देश्यले यस पुस्तकभित्रका सामग्रीहरूको सङ्कलन र सम्पादन गरिएको हो ।